| credits
design/webdesign
Thonik
webdesign/webdevelopment
Ramon Dreise
fotografie
SAPh

Silo Zeeburgereiland

X

Woningen Van Starkenborgh

2003, Groningen

Download dit artikel als pdf De voormalige voetbalvelden langs het Van Starkenborghkanaal hebben plaatsgemaakt voor de woonwijk Van Starkenborgh, een woonwijk met een geheel eigen identiteit, ingebed in het bestaande groen en gesitueerd tussen het Van Starkenborghkanaal en de woonwijk De Hunze. Bij binnenkomst in de wijk wordt het formele karakter benadrukt door hoge torens van metselwerk. Eenmaal in de wijk dient zich een intieme wereld aan met veel hout aan achter- en zijgevel. Indrukwekkend zijn de lessenaarsdaken met een hoge zijde van 9.5 meter. Verder zal het straatbeeld bepaald worden door beukenhagen, die de overgang van openbaar naar privé markeren. Om de auto’s zoveel mogelijk uit het straatbeeld te halen is gekozen voor teruggeplaatste garages. De parkeerplaatsen van de rijwoningen zijn in hofjes voor de woning geplaatst en zorgen tevens voor variatie in het straatprofiel.

Voor de samenhang van de 174 woningen in het plan hebben we een basismodel ontwikkeld, van waaruit verschillende types woningen opgebouwd kunnen worden. Elk woningtype heeft een vergelijkbare plattegrond, dat wil zeggen, koken aan de straat, wonen aan de tuin, slapen op de eerste verdieping en opbergen op de tweede verdieping, alleen de afmetingen zijn verschillend. In de gevels van de woningen komt duidelijk naar voren dat er onderling een sterke verwantschap bestaat door detaillering en kleurgebruik. Variatie tussen de verschillende woningtypen ontstaat door kleine ingreepjes, bijvoorbeeld de overgang van hout naar metselwerk. Dit spel van nuances is met name zichtbaar in de detaillering van de kozijnen. Zo zijn de erkers nadrukkelijk aanwezig, maar zijn er bij de verschillende woningtypen zowel weggedetailleerde kozijnen als bloem- en traditioneel gedetailleerde kozijnen toegepast. In deze eenvoud zit de kracht van het plan.

Project: 174 woningen, Groningen
Opdrachtgever: BEMOG Kampen
Architect: AAS Architecten, Marnix van der Scheer in dienst als projectarchitect
Hoofdaannemer:
 HBG, Groningen
Beelden: MX13

 

 

 

 

 

 

BGIX, CPO complex

2018, Amsterdam

Begin 2016 deed MMIXED architecten, een samenwerkingsverband tussen de architectenbureaus TAM2 en MX13, mee aan een CPO-selectie in Buiksloterham, Amsterdam-Noord. Buiksloterham is een transformatiegebied. Tot voor kort werd het gebied gedomineerd door bedrijven en braakliggende terreinen. Langzaam maar zeker verandert het gebied in een gemengd woon/werkgebied. TAM2-architect Martijn Meester bouwde in 2014 zijn eigen huis in Buiksloterham en behoort daarmee tot een van de woonpioniers op deze destijds nog ruige plek. Inmiddels wordt er volop gebouwd, voor een groot deel in particulier opdrachtgeversschap. Bij particulier opdrachtgeverschap (PO) ontwikkel je zonder tussenkomst van een projectontwikkelaar je woning. Je draagt dus zelf de risico’s, maar bepaalt ook zelf hoe je wilt wonen en waar je je geld aan uitgeeft. CPO (collectief particulier opdrachtgeversschap) is de groepsequivalent van PO.

Kavel 20, de jongste ontwikkeling in Buiksloterham, is opgedeeld in 6 percelen, kavel 20A-F. Geënthousiasmeerd door de kansen van zelfbouw schreef MMIXED met een 9-koppige bouwgroep BGIX in op Kavel 20B, de kleinste van de zes. Dit leek ons een passende schaal voor een púúr CPO project. Doel daarbij was om bottum-up, zonder vooropgezet project of ontwerp, te werken aan 9 maatwerk-woningen verdeeld over een voor- en achterhuis. Negen woningen voor negen leden, vandaar de naam Bouwgroep Negen, in romeinse cijfers geschreven als BGIX. Vrijwel alle bouwgroepleden bleken zelfstandig ondernemer. Dit kwam goed uit aangezien 20% van het BVO niet-wonen (lees: werk-)functies moest bevatten. Duurzaamheidsambities, invloed van het individu en risicobeheersing vormden de belangrijkste gemeentelijke selectiecriteria.

In mei 2016 won BGIX de selectie uit drie bouwgroepen en tekende de bouwgroep de optieovereenkomst op de grond. Er kon nu worden gestart met het ontwerp. Maar voordat de eerste strepen op papier stonden werd er veel energie gestoken in de uitwerking van de noodzakelijke randvoorwaarden: oprichting van de vereniging, vaststelling van de statuten, rolverdeling, taakgroepen, verdeelsleutel etc. Nadat alle condities helder waren startte een intensief ontwerpproces waarbij iedere bewoner zijn/haar plek zocht in het binnen het kavelpaspoort vastgestelde bouwvolume. Voor een eerlijke verdeling van de plekken kregen de laagst gelegen verdiepingen een hogere plafondhoogte, als compensatie voor het extra aan uitzicht op de bovenste woonlaag. In een afwisseling van collectieve en individuele overlegsessies kreeg het ontwerp vorm.

We vonden het belangrijk het gebouw niet uiteen te laten vallen in een optelsom van standaardverdiepingen, maar het als een geheel te ontwerpen. Zo valt het ondanks de beperkte schaal niet weg tegen de grote buurpanden. Tegelijkertijd wilden we in de gevel laten zien dat het achterliggend programma geen homogeen karakter heeft. Ieder huis is immers verschillend. Vandaar geen repeterende ramen of modulaire eenheden. Het is juist die individualiteit die een CPO project zo uniek maakt.

Aan de hand van de door de bouwgroep aangedragen thema’s ‘industrieel’, ‘hoge plafonds’, ‘licht’ en ‘warm binnengebied’ werd een gebouw ontworpen met een voor- en een achterhuis. Daartussen ligt een binnentuin. De gemetselde straatgevels hebben een bufferfunctie richting de stad. Slanke aluminium kozijnen geven de sfeer van stalen kozijnen zonder historiserend te zijn. Het glas ligt vlak in de gevel. Iedere bewoner koos zelf zijn/haar kozijn(afmeting). Door de kozijnstijlen van de verschillende kozijnen in elkaars verlengde te leggen ontstaat samenhang in de verder door individualiteit gekenmerkte gevel.

De binnenwereld is volledig van hout. De terrasvormige gebouwopbouw zorgt voor een optimale lichtinval in de binnentuin en geeft elke woning een dakterras. Zo loopt het wonen drempelloos van binnen naar buiten waardoor de binnentuin een integraal onderdeel vormt van de woning.

Voor het materiaalgebruik hebben we gekozen voor duurzame materialen als gerecyclede baksteen, sedumdaken en betonmortel o.b.v. recyclinggranulaat. Triple-glas, hoge isolatiewaarden van gevel/dak/vloer en aanvullende installatietechnische ingrepen verlagen de EPC tot 0,15.

De bouw is inmiddels gestart.
Project: CPO project van 10 wooneenheden Buiksloterham, Amsterdam
Opdrachtgever: Bouwgroep IX (BGIX)
Data: 2015-heden
Oppervlakte: 1500 m² BVO (verdeeld over 9 woningen)
Beelden: MMIXED (Samenwerking TAM 2 en MX13)

Appartementencomplex ‘Siamese twin’

2012, lelystad

Aan de rand van de nieuwe Landstrekenwijk, in het zuiden van Lelystad, bouwde AAS architecten dit appartementencomplex. Het complex is met haar zeven bouwlagen een baken voor de wijk en vormt de afsluiting van een zichtas die door de wijk loopt. Het gebouw oogt in eerste instantie als een blok basalt, maar heeft van dichterbij gezien een bijzondere balans tussen massa en openheid. Het complex kent een sterke oriëntatie op het water, dat een belangrijke rol speelt in de hele Landstrekenwijk. De woningen op de begane grond hebben een groot terras aan het water, en naast het complex liggen aanlegsteigers die verbinding hebben met het open water van het Markermeer en het IJsselmeer. Ook wat betreft het ontwerp vindt het appartementencomplex aansluiting bij de omgeving; de materiaalkeuze is gebaseerd op de baksteen die is toegepast in de aangrenzende bebouwing.

Het complex bestaat uit twee volumes die aan elkaar geschakeld zijn. De bijzondere grondvorm van het gebouw komt voort uit de verschillende contouren uit het bestemmingsplan, zoals bijvoorbeeld de geluidshindercontour. Op de plaats waar de twee volumes elkaar ontmoeten ligt één van de twee ontsluitingen naar boven. Rondom deze ontsluiting zijn per verdieping vier woningen gesitueerd. De andere hoofdontsluiting, aan de noordzijde van het complex, biedt per etage toegang tot drie appartementen. Op de begane grond liggen vier ruimere appartementen. De liften en trappenhuizen staan met elkaar in verbinding via galerijen. In feite heeft het gebouw dus een centraalontsluiting, maar in geval van brand kunnen de galerijen gebruikt worden als vluchtweg. Het materiaalgebruik, de kleurstelling en de subtiele balans tussen open en gesloten delen geven het gebouw een spannend uiterlijk, zonder modieus of trendgevoelig te worden.

Bijzonder aan het appartementencomplex is de knik in de west- en de zuidgevel. Per verdieping schuift het punt waar de knik in de gevel zit iets op, waardoor er een spannende curve in de gevels is ontstaan. Het gebouw is als het ware altijd om je heen, het omarmt je. De verspringing roept associaties op met de terrassen van de Indonesische sawa’s. Het beeld van het complex is altijd anders, het beweegt met je mee als je om of door het gebouw loopt.

Het aantal toegepaste details is zoveel mogelijk beperkt. Zo zijn, om te voorkomen dat alleen de kozijnen ter plaatse van de knikken in de gevel een dubbele stijl zouden krijgen, alle kozijnen met een dubbele stijl uitgevoerd. Dit is ook doorgezet aan de entreezijde op de begane grond. Ook de andere details zijn zeer zorgvuldig ontworpen. Zo heeft AAS bijvoorbeeld zelf een thermisch verzinkte stalen afdekker ontwikkeld die niet alleen op de gemetselde borstweringen is aangebracht, maar die ook is doorgezet in de raamdorpels. De kleurstelling is helder en duidelijk; in het exterieur wordt de donkere baksteen gecompenseerd door een lichte, opvallende kleur in het schilderwerk; narzissengelb (RAL 1007). In het interieur is gekozen voor wit schilderwerk op de wanden en de kozijnen. Wat betreft detail en materiaal kent het gebouw een hoog afwerkingsniveau. Het meest typerend daarvoor is het feit dat de aannemer het metselwerk in hoeken onder verstek gezaagd heeft. Het komt de afwerking van het gebouw absoluut ten goede en zegt iets over de aandacht die tot in de uitvoering aan het ontwerp is geschonken.

 

Project: Appartementen en parkeerkelder, Lelystad
Opdrachtgever: Ter Steege Vastgoed, Rijssen
Architect: AAS Architecten, Marnix van der Scheer in dienst als projectarchitect
Data: 2004 – 2008
Hoofdaannemer:
 Ter Steege Bouwbedrijf BV, Rijssen
Contructeur: Ingenieursbureau Dijkhuis, Groningen
Oppervlakte: 41 appartementen (80-180 m²)
Beelden: SAPh, Rob de Jong

 

Vakantie op Ameland

Selectie 8 CPO woningen

Woonkeuken Bussum

‘We hadden vooraf zelf al een basis-idee over de uitstraling van de uitbouw. MX13 vulde dit aan met erg goede ideeën. Het breder maken van de uitbouw bijvoorbeeld en een extra tuindeur richting de zijtuin. Maar ook de  gevelbekleding. Wij zijn zeer te spreken over de samenwerking en het eindresultaat!’ Willem en Paulien, opdrachtgevers.

Om de drukte van Amsterdam te ontlopen ging een jong gezin in 2015 op zoek naar woonruimte in Bussum. De hoekwoning aan de Gentiaanstraat was precies wat ze zochten. Het huis had op de verdieping voldoende ruimte voor de benodigde slaapkamers en beschikte over een royale tuin op het westen. Sinds de bouw in 1952 leek er echter niets aan het interieur te zijn gewijzigd. Hoog tijd dus voor grondige verbouwing en daarmee voor de nieuwe eigenaren de ideale kans om het huis echt naar hun hand te zetten.

Het bestaande huis heeft de stijlkenmerken van de Delftse school, een traditionalistische sobere bouwstijl uit de jaren ’20-’50. De tegenhanger van het modernisme. De woning is opgetrokken uit zandkleurige baksteen en de gevels bevatten de typerende metselwerk details. De erker-achtige uitbouw van de woonkamer geeft zicht op de zijtuin en geeft de kopgevel extra cachet. Desondanks is de begane in verhouding wat krap. Vandaar dat de nieuwe eigenaren MX13 benaderden om mee te denken over een mogelijke uitbouw aan de achterzijde, in het verlengde van het huis. Gezamenlijk hebben we de situatie ter plekke bekeken.

Het ontwerp ging echter een stap verder. Door gebruik te maken van het schuin weglopen van de kavel kon er vergunningsvrij een uitbouw worden gerealiseerd die breder was dan de bestaande achtergevel. De hoofdopzet is simpel. Een rondgaand kader van 8 meter breed en 4 meter diep wordt achter de woning geplaatst. Doordat de woning 6,5 meter breed is steekt het kader 1,5 meter uit. Aan de kopse kant, de straatzijde, is het kader gesloten. De beide langszijden zijn juist volledig transparant. Zo ontstaat een 8 meter breed panorama op de achtertuin én wordt ook de zijtuin bij het wonen betrokken! Een prachtige plek voor een tuingerichte keuken en eethoek met behoud van privacy.

Door de glaspuien verdiept te leggen ontstaat een overgangsgebied tussen binnen en buiten wat de relatie met de tuin versterkt. De ultraslanke kozijnprofielen nemen iedere overgebleven barrière tussen binnen en buiten weg. Het kader is bekleed met vergrijzend hout en lost op die manier op in de tuin. Het dakrandje is uitgevoerd in een traditioneel zinken kraallijst.

 

Project: Woonkeuken Bussum
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2015
Hoofdaannemer:
 Aurik verbouw en renovatie
Oppervlakte extra: 24 m²
Beelden: MX13

Veranda-woning, Rijswijk

Eind 2016 werd aan de Sionsweg in Rijswijk een vrijstaande woning opgeleverd. De kavel bevindt zich aan de rand van Rijswijk, op de grens met Delft. De naam Sion duikt voor het eerst op toen een groep monniken in 1433 een klooster wilden stichten aan de rand van Delft. Nadat het klooster in de tachtigjarige oorlog verwoest werd is het terrein opgekocht en heeft het achtereenvolgend gediend heeft als buitenplaats en later als tuinbouwgebied. De tuinbouw maakte de afgelopen jaren plaats voor een energieneutrale woonwijk met hoofdzakelijk seriematige woningbouw. Om de geschiedenis niet volledig uit te wissen koos men in het stedenbouwkundig plan ervoor de oorspronkelijke lintbebouwingstructuur aan het kanaal (Kerstanje) te handhaven. De door sanering vrijgekomen tuinbouwkavels aan het kanaal zijn ingevuld met vrijstaande nieuwbouw. In deze structuur bevindt zich de kavel.

Al vanaf de locatie keuze heeft de relatie huis-tuin centraal gestaan. De woning is in samenwerking met Buro Harro (landschapsarchitect) ontworpen zodat landschap en huis optimaal op elkaar aansluit. Het huis bestaat uit twee geschakelde volumes, gekoppeld aan een serie van drie veranda’s. De intimiteit neemt stapsgewijs toe. Aan de straatzijde is het huis nog vrij formeel, aan de achterzijde komt een landschappelijke eigen wereld. Zo ontstaat een prettige tuingerichte woon-oriëntatie met veel privacy. De vormgeving van de woning refereert aan de oorspronkelijke dijkhuizen. Het woonhuis is iets verhoogd aangelegd en uitgevoerd in gekeimd metselwerk (geschilderd). Het achterhuis ligt op maaiveldniveau en is door het zwarte hout meer schuur-achtig van karakter.

De opdrachtgevers hadden de wens het leefgebied op de begane grond te verdelen over verschillende gebieden die desgewenst gekoppeld konden worden. Zo ontstond het idee om de woonkamer in het voorhuis te maken, de woonkeuken in het achterhuis en daar tussenin de muziekkamer te leggen. De woonkamer is deels dubbel hoog en door het afstapje naar het tuinniveau heeft ook de woonkeuken een bovengemiddelde plafondhoogte. Parallel aan de muziekkamer, weggewerkt achter een verdiepinghoge boekenkast, bevindt zich de trap die leidt naar de slaapverdieping. Hier bevinden zich drie slaapkamers, een logeerkamer en twee badkamers. De slaapkamers onder de kap hebben een tussenverdieping of zijn extra hoog. De badkamers zijn bewust compact gehouden. Gekoppeld aan de ouderslaapkamer is een werkplek gemaakt die via een glazen pui in verbinding staat met de woonkamer.

Collega-architect burovanplan, met wie MX13 als netwerkbureau regelmatig samenwerkt, maakte tijdens het ontwerpproces diverse bouwkostenramingen. Burovanplan vervaardigde ook de uitvoeringstekeningen en werkte mee aan de aannemersselectie. Aannemersbedrijf P. Van Ommeren (Moerkapelle) heeft het werk met grote precisie uitgevoerd. Dit is onder andere zichtbaar in de planknaden die overal keurig doorlopen. Voor de specifieke keuze het gevel- en vlonderhout kregen we advies van Innovita. Het zwarte hout is behandeld met een duurzame mineraal verfsysteem waardoor het onderhoud laag is. Een primeur in Nederland. Het blanke hout is behandeld met een transparante beits waardoor de warme houttinten extra worden benadrukt.

Project: Veranda-woning Rijswijk
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2016
Bouwkundige uitwerking:burovanplan, Groningen
Tuinontwerp: Buro Harro, Arnhem
Hoofdaannemer:
 P. van Ommeren, Moerkapelle
Geveladvies: Innovita advies & projectbegeleiding, Woerden
Oppervlakte: 220 m²
Beelden: Particulier en MX13

Lopend vuurtje

2016, Groningen

MX13 heeft ons bij de hand genomen bij het realiseren van onze uitbouw. Hij heeft het project met 5 buren niet alleen heel goed getekend, maar hij heeft ons ook ontzorgd bij de realisatie. Zijn adviezen waren altijd waardevol en goed doordacht.’ Onno Snoek, opdrachtgever.

In 2006 werden de woningen aan de Voermanhaven in Groningen opgeleverd als onderdeel van de hersturcturering van de naoorlogse woonwijk Paddepoel(-Zuid). Tien jaar later wonen veel eerste bewoners er nog met plezier. De woonwensen zijn echter veranderd. Een reden waarom langzaamaan de eerste woning-uitbouwen verrijzen.

Het proces startte met twee stellen opdrachtgevers die hun woning wilden uitbreiden. De plannen kregen vorm en werkten aanstekelijk op de bewoners van twee andere huizen. Een vijfde volgde kort daarop. En zo ontstond vanuit diverse wensen een serie van vijf verschillende aanbouw-ontwerpen die gelijktijdig werden uitgevoerd.

Het ontwerp bestaat uit een aantal terugkerende elementen, gecombineerd met een persoonlijk invulling. Ieder huis krijgt een uitbouw met een eigen afmeting, maar allen hebben ze een rondgaande luifel. Zo behouden de uitbouwen hun eigen, consistente gezicht en wordt het verspringende karakter ervan benadrukt. Met behulp van een op zijn kant gedraaide daktrim kan het randdetail van de uitstekende muurtjes op dezelfde wijze worden vervaardigd als de dakrand.

Binnen deze hoofdvorm kozen de bewoners hun eigen invulling. Enkelen herplaatsten de bestaande pui, sommigen verkozen een nieuwe schuifpui. Er werden zelfs onderling kozijnen geruild! De houten gevelbekleding werd gebeitst in een grijstint naar wens.

Project: Lopend vuurtje, Voermanhaven Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2015 – 2016
Hoofdaannemer:
 Bouwbedrijf Tamminga, Buitenpost
Oppervlakte extra: Variërend tussen 9-18 m²
Beelden: Andries van Eckeveld

Abstract

2015, Groningen

‘….. de samenwerking met MX13 hebben we als zeer plezierig ervaren. MX13 is heel betrokken bij het proces en begrijpt de dynamiek waarbinnen wordt gewerkt heel goed. Het resultaat is daar dan ook naar; de aanbouw vormt één geheel met de oorspronkelijke woning en is zonder vertraging tot stand gekomen.’ Charlotte Dijkgraaf, opdrachtgever.

In 2005 werd aan de rand van de Groninger binnenstad het project CiBoGa schots 3 (Trezoor) opgeleverd. Het grootste deel van de woningen in dit gesloten bouwblok heeft geen private tuin, maar maakt gebruik van de gemeenschappelijke binnentuin. Mede door de stedelijke ligging bleken de woningen bij starters bijzonder gewild.

Wie tien jaar later op een zomerse dag een kijkje neemt in de binnentuin ontdekt een kinderrijke wereld. De starters van toen zijn de jonge ouders van nu. Daarmee is niet alleen het gebruik van de binnentuin gewijzigd. Ook de woonwens in veel huishoudens is veranderd. Voor een aantal bewoners vormde dit de aanleiding om de mogelijkheden van woning-uitbreiding te verkennen. MX13 werd benaderd met het verzoek op diverse plekken hierop te studeren. Aan de Ebbingedwinger leefde de wens zowel het bestaande dakterras te bebouwen als de mogelijkheden van een extra verdieping te onderzoeken.

De opdrachtgeverswensen zijn vertaald in functionele plattegronden met veel aandacht voor daglichttoetreding. In samenspraak met de opdrachtgevers is nagedacht over materiaalgebruik en uitstraling. Er is voor gekozen alle uitbreidingen verregaand familiair te ontwerpen aan de verderop gelegen dakopbouw; als abstracte toevoegingen op het bestaande ontwerp. De projecten zijn vrijwel detailloos. Dus zonder daktrim en traditionele hekwerken. Het toepassen van metalen gevelbekleding versterkt de objectachtige, niet-bouwkundige uitstraling. De monochrome kleur geeft de uitbreidingen extra samenhang.

 

Project: Aanbouwen CiBoGa, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2014 – 2015
Hoofdaannemer:
 Bouwbedrijf Tamminga, Buitenpost
Oppervlakte extra: 2 x 15 m²
Beelden: Daniël Bosma

Verbouw woning Veenweg

2015, Groningen

*Winnaar Gouden Publiekskiezel 2015*

‘We waren heel blij met de betrokken inzet van Marnix. Hij had ruimte voor onze ideeën en wist onze wensen uitstekend te vertalen in een mooi ontwerp. Goede adviezen over materiaalgebruik.’ Geerte Boven, opdrachtgever

De Veenweg ligt aan de zuidrand van de stad Groningen. De weg verloor in de loop der tijd zijn positie als belangrijke invalsweg van de stad. In de jaren ’90 werd de straat ingekapseld door de bouw van de woonwijk Hoornsemeer. Van verkeersader transformeerde de Veenweg naar een brede woonlaan, gekenmerkt door een grote variëteit aan bebouwing en bouwstijlen. De woningen hebben tuinen tot wel 80 meter diepte. Het hoofdzakelijk vrijstaande karakter van de woningen maakt de straat tot een geliefde woonomgeving.

Het is niet verwonderlijk dat de opdrachtgevers hun verhuizing vanuit de randstad hebben uitgesteld tot er in deze straat een woning beschikbaar kwam. De twee-onder-een-kap woning uit de jaren ’30 was inmiddels al een keer verbouwd. Aan de achterzijde van het huis was eind jaren ‘80 een slaapkamer toegevoegd. Alhoewel deze toevoeging voor de bewoners destijds een functionele aanwinst zal zijn geweest, frustreerde de uitbreiding de relatie tussen het huis en de tuin. De nieuwe bewoners wilden de nauwe patio tussen de bestaande keuken en de uitbreiding graag volbouwen, zodat er aan de achterzijde weer over de volle breedte van de tuin gewoond zou kunnen worden. Op de verdieping moesten twee extra slaapkamers gerealiseerd worden. De uitbreiding van een woning verderop in de straat diende als referentie.

Tot verrassing van de opdrachtgever, en in tegenstelling tot de aangedragen referentie, stelde MX13 voor de uitbreiding met een kap uit te voeren. Mede door deze dakvorm werd de uitbreiding respectvoller naar het bestaande huis. Daarnaast bleek de kap ook van meerwaarde voor het interieur van de bovenste bouwlaag. In de ouderslaapkamer slaap je onder de kap en de kinderkamer heeft een entresol waar je Duckies kunt lezen.

Voor de nieuwbouw is gebruik gemaakt van de bestaande gevels en fundering. De woonkeuken op de begane grond heeft een hoog plafond gekregen, passend bij de royale afmeting van deze ruimte. Een ‘zitraam’ met houten aftimmering maakt een speciaal plekje bij de tuin. De diep liggende schuifpui zorgt voor een geleidelijke overgang tussen het huis en de tuin. De maatvoering van de achtergevel is exact afgestemd op die van de houten geveldelen. Het zwarte hout geeft de uitbreiding een sfeervol karakter, terwijl door de strakke detaillering het geheel toch afgemeten en modern oogt.

 

Project: Verbouw woning Veenweg, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2014 – 2015
Hoofdaannemer:
 Apoll Bouw Connect, Grootegast
Oppervlakte extra: 55 m²
Beelden: Ronald Zijlstra fotografie

 

Wijkpost Noorddijk

2007, Groningen

[media: Bouwwereld, juni 2008]

[media: AWM, april 2008]

[media: Bright, april 2008]

De wijkpost Noorddijk, die op een kavel tussen Sportcentrum Kardinge en het gebouw van het Waterschap Noorderzijlvest gerealiseerd is, vervangt verschillende andere wijkposten en neemt hun functies over. In het ontwerp is geprobeerd het uitgebreide programma van opslag, stalling, kantoren en kleedruimte in een architectonische eenheid te vatten. Hierbij is niet alleen gezocht naar een manier om versnippering in het totaalbeeld te voorkomen, maar ook naar een uitstraling die de uiteenlopende functies kan verenigen en eraan kan ontstijgen. Bovendien geeft het gebouw zich als object duidelijk een houding ten opzichte van de in schaal veel grotere aangrenzende gebouwen.

De grote drager van deze eenheid is de materialisering. Het gebouw is opgetrokken uit een staalconstructie met betonpanelen en houten betimmering, maar is in zijn geheel bekleed met een coating van Conipur, een polyurethaan dat breed en eenvoudig toepasbaar is en bovendien waterdicht, maar dampdoorlatend. Door de eigenschappen van dit materiaal was het mogelijk om verschillende bouwkundige standaardelementen, zoals daktrim en waterslagen, achterwege te laten. Daarnaast konden ook de fors uitstekende raamkozijnen met de coating worden bekleed. Zo kon het gebouw op betrekkelijk eenvoudige wijze een sculpturaal, monochroom en monolithisch karakter krijgen.

De verschillende functies zijn ingedeeld in twee hoofdvolumes. Deze indeling is aangegrepen om het dubbele gebruik (door publiek en werknemers) van het gebouw op heldere wijze te organiseren. De publieke functies, kantoren, kleedruimtes, kantine en het ontspanningsterras bevinden zich daarbij in het bouwvolume aan de straat. De overige functies zijn verdeeld over de langgerekte stallingsgarage en het achterliggende terrein. De ruimte tussen de twee volumes creëert de toegang tot de kavel en vormt de entree voor zowel het publieke als logistieke verkeer. De fysieke scheiding zorgt in het gebruik dus juist voor een koppeling. Dit wordt nog versterkt doordat de kantine en het terras op de eerste verdieping vanaf het terrein via een trap te bereiken zijn.

Project: Wijkpost Noorddijk, Groningen
Opdrachtgever: Dienst RO/EZ, Directie Stadsbeheer, Groningen
Architect: AAS Architecten, Marnix van der Scheer in dienst als projectarchitect
Data: 2005 – 2007
Hoofdaannemer:
 Roozendal systeembouw bv, Dedemsvaart
Oppervlakte extra: 1560 m² BVO
Beelden: SAPh & Jacomien Boonstra
Publicatie: ArchitectuurNL #2 2008, Bright #4 2008

Berging tuingereedschap

2013, Groningen

Na realisatie in 2011 van een vergaande verbouw van de vrijstaande woning kon de bestaande tuinberging niet achterblijven. Voor de opdrachtgevers, die veel waarde hechten aan (visuele) kwaliteit en de relatie tussen het wonen en de tuin, was ze een doorn in het oog. De houten beplating vergde veel onderhoud en de thermische isolatie van de berging was ook nog slecht.

Na overleg met MX13 is besloten de bestaande berging toch niet de vervangen door nieuwbouw, maar in te pakken in een nieuw geïsoleerd en onderhoudsvrij jasje. In het ontwerpproces was oorspronkelijk, in aansluiting op het materiaalgebruik van de woning, gekozen voor verzinkte stalen beplating. De berging zou daardoor echter een koel en afstandelijk karakter krijgen.

Met de bedoeling de berging meer in de tuin te laten oplossen is uiteindelijk gekozen voor een gevelbekleding van houten plankjes. De detaillering sluit aan op de bestaande hardhouten erfscheidingen van zogenaamde ‘Boskoopse latten’. Het onderhoudsvrije, thermisch gemodificeerde hout zal in de loop der tijd vergrijzen in een vergelijkbare grijstint als de bestaande houten schermen. De nieuwe gevel onttrekt de lelijke dakrand van de bestaande berging aan het zicht een creëert een spouw waarin een 8 cm dikke isolatielaag kon worden geplaatst. Ook het dak is geïsoleerd en de dakbedekking is vernieuwd.

Alleen de (zuid)gevel die zichtbaar is vanaf de straat -de enige gemetselde wand van de bestaande berging- is niet uitgevoerd in hout. Het metselwerk van deze gevel is geschilderd met daarvoor een stalen rooster waar in het voorjaar een druivenplant tegenop zal groeien. Op dit moment wordt er gewerkt aan een tuintafel waardoor het naastgelegen terras een een fijne plek in de tuin wordt. Het ‘plaatsje’ krijgt, ingesloten tussen de berging en de woning, de sfeer van een stedelijke binnentuin.

Project: Berging tuingereedschap, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2013
Hoofdaannemer:
 Particulier
Oppervlakte: 10 m²
Beelden: MX13

Herestraat 113

Verbouw woning Rietveldlaan

2011, Groningen

MX13 kwam op cruciale momenten in het ontwerpproces met ideeën waar wij uit onszelf nooit op gekomen zouden zijn. Tegelijk was de samenwerking met MX13 zo interactief dat het ontwerp uiteindelijk voelt als van onszelf. Bij tegenslag tijdens de vergunningverlening heeft MX13 kans gezien deze positief om te buigen tot een voordeel in de kwaliteit van het ontwerp. Die mentale kracht heeft ons geholpen niet bij de pakken neer te gaan zitten, wanneer het even niet mee zat.  Jan en Juul van der Scheer, opdrachtgever.

In 1988 vatte de gemeente Groningen het plan op om in de nieuw te bouwen wijk De Hunze bijzondere aandacht te besteden aan de Rietveldlaan. Tien regionale architecten werd gevraagd een ontwerp te maken voor in totaal 17 vrijstaande woningen op basis van strikte voorwaarden op het gebied van bouwstijl en materiaalgebruik. Helaas werden de woningen destijds om bezuinigingsredenen te klein en te schraal gebouwd. Twintig jaar later zijn vrijwel alle woningen inmiddels uitgebreid.

Rietveldlaan 37 vormde hierop tot voor kort een uitzondering. Desondanks voldeed de woning op een aantal belangrijke punten niet meer aan de woonwens van de huidige bewoners. De entree van de woning was slecht vindbaar, de woning beschikte over onvoldoende bergruimte en de bijkeuken en badkamer waren te klein en erg gedateerd.

Ondanks deze mankementen spreekt uit het ontwerp van de uitbreiding ook waardering door voor de architectuur van de bestaande woning. De opdrachtgevers hechtten ook waarde aan dat de nieuwbouw in harmonie met de bestaande woning ontwikkeld werd. ’Niet ook zo’n onooglijke puist aan ons huis a.u.b.!’

In contrast met de transparante voorgevel van de bestaande woning is de nieuwbouw een gesloten zwart volume. Alle diendende functies zijn in dit volume ondergebracht. Aan een zijde is in het zwarte blokje een hoek weggehakt waardoor de entree goed zichtbaar wordt. In reactie op de toch wat krappe plafondhoogte van de jaren ‘90 is de entree nu dubbel hoog. Een glasdak zorgt voor een zee van licht in de entreehal. De hal staat in verbinding met de overloop en een werkkamer op de eerste verdieping. Zo ontvouwt zich een functioneel interieur waarin ruimte en daglicht een hoofdrol vertolken.

 

Project: Verbouw woning Rietveldlaan, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2010 – 2011
Bouwkundige uitwerking: burovanplan, Roderwolde
Hoofdaannemer:Peter Knol Bouwbedrijf, Groningen
Oppervlakte extra: 70 m²
Beelden: SAPh, Rob de Jong en Siese Veenstra

53 woningen, De Creek

2018, Heerenveen

De Creek bevat in totaal 13 geschakelde vrijstaande-, 16 rij- en 24 twee-onder-een-kapwoningen. Om de bewoners het huis te geven wat ‘past als een jas’ is gekozen voor een vorm van mede-opdrachtgeverschap. Het ontwerpteam werkt eerst de basiswoningen uit en stemt dit af met de gemeente. Daarnaast worden een aantal mogelijke verbouw-varianten ontwikkeld. Met deze types als vertrekpunt wordt in de ontwerpfase gezocht naar kopers. Samen met hen wordt een-op-een de woning verder op maat gemaakt. Dit mede-opdrachtgeverschap is een mooie mix van de zekerheid van projectbouw en de groeiende vraag naar meer individuele invloed van de koper.

Ruim 15 jaar geleden werd gestart met de bouw van de Heerenveense wijk Skoatterwâld. De wijk is inmiddels uitgegroeid tot een geliefde woonwijk met een aantrekkelijke en hoogwaardige openbare ruimte met brede lanen en een diversiteit aan woningtypologieën. De middenzone van Skoatterwâld wijkt af van het sub-urbane karakter van de wijk. Hier bevinden zich de centraal gelegen wijkfuncties met een wat stedelijker karakter.

Nu ook de Noordzijde van Skoatterwâld echt vorm begint te krijgen wordt het tijd de middenzone volwaardig af te ronden. Projectontwikkelaar Rizoem ontwikkelt, in samenwerking met Interra, een concept voor de invulling van De Creek, zoals het gebied vanaf nu genoemd wordt. MX13 heeft de opdracht voor het ontwerp van de 53 woningen.

In nauwe samenwerking met de stedenbouwkundige en projectleider van de gemeente is een ontwerp gemaakt waarbij het bestaande slootje om het plangebied verbreed wordt met 9 meter tot een waterpartij van 17 meter. Een groot deel van de woningen zijn langs de randen van het plangebied geplaatst, direct aan het water! Deze woningtypologie waarborgt een heldere en duurzame stedenbouwkundige rand. Een vlonder en veranda verlengt de woonkamer tot letterlijk aan het water. Zittend op de rand van de vlonder bungelen de teenslippers straks net boven de waterspiegel.

De kenmerkende veranda en het bijbehorend dakoverstek is een terugkomend thema in De Creek. In het hart van De Creek vormt de veranda de overgang tussen de woning en ‘het veld’, een openbare groenstrook met een hoog gras met wilde bloemen. Een gemaaid slingerpad maakt het gebied toegankelijk en via een fiets- en wandelpad takt het plangebied aan op de centrumfuncties en het naastgelegen recreatiegebied. De wijk wordt voor auto’s ontsloten via een nieuwe route aan de oostkant van het plan.

De realisatie staat gepland voor begin 2019.

Project: 53 woningen De Creek, Heerenveen
Opdrachtgever: Rizoem/Interra
Data: 2016-heden
Beelden: MX13

‘De Suikerspindoctors’

2014, Groningen

Bij het van start gaan van de examens vertrekken de leerlingen van de voor-examenklassen op excursie, alleen de leerlingen van 4V blijven achter. En – door examensurveillances en excursiebegeleiding- een handvol docenten, niet genoeg om een normaal weekrooster te draaien. Het Gomarus College stelt in plaats daarvan een projectweek samen voor wat horizonverbreding buiten de lesstof om. Een mooie gelegenheid om de 125 leerlingen van 4V eens kennis te laten maken met architectuur, zo dachten twee kunstdocenten. MX13 werd gevraagd hierover mee te denken. Gezamenlijk is het project ‘De Suikerspindoctors’ ontwikkeld: een ‘droomlab’ waarin vrijelijk gefantaseerd kan worden over (tijdelijke) functies voor het Groningse Suikerunieterrein. De Groningse locatie staat bekend als een belangrijke proeftuin voor organische stadsontwikkeling. Inschuifrestaurant de Wolkenfabriek diende als gastvrij onderkomen. Meerdere collega-docenten schoven op de dag zelf aan om de groep te begeleiden.

In de ochtend gaf Marnix van der Scheer van MX13 een compacte lezing over het werkveld van de architect, de effecten van de crisis voor de visie op stadsontwikkeling en de geschiedenis van de locatie. Ze verkenden vervolgens het terrein en bespraken in groepen hun ervaringen. Vooral de bestaande gebouwen spraken enorm tot de verbeelding. In het daarop volgende dagdeel bedachten de leerlingen aansprekende nieuwe functies als invulling voor het gebied. Tenslotte werden de ideeën uitgewerkt in maquettes, met op schaal aangeleverde zeecontainers als bouwstenen. De modellen konden aan het eind van de dag op een overall-maquette van de locatie worden geplaatst. In vijf minuten werd ieder plan door de ontwerpers zelf aan de medeleerlingen gepresenteerd.

De ideeën varieerden sterk van schaal en functie. Veel leerlingen dachten vooral in functies die voor hen zelf interessant zouden zijn. Zodoende ontstonden er al snel een paar paintball-labyrinten, buitenbioscopen en zwemparadijzen. Er waren ook groepen die zich meer richtten op het (gebrek aan) groen op de locatie door het toevoegen van een vlindertuin. De kwaliteit van het Hoendiep werd door twee groepen opgepakt door een kanoverhuur en waterski-centrum voor te stellen. Een enkele groep opperde een Suikermuseum om de geschiedenis van de plek in leven te houden en een asielzoekerscentrum. Studentenhuisvesting bleek ook populair, al lijkt dat een beetje te worden ingegeven door het feit dat leerlingen containers associëren met studentenhuisvesting.

Ondanks wat kenmerkend gebrom bij het ’s ochtends doornemen van de agenda van de dag was het merendeel van de leerlingen erg positief over de uitkomsten van een dag studeren. Er lag een echt product! Ter afsluiting van de dag was er voor iedereen een suikerspin! Hoe kon het ook anders met een dergelijke projecttitel..?

Project: De Suikerspindoctors, Groningen
Opdrachtgever: Gomarus College, Groningen
Data: 2014
Beelden: Else van der Kamp
Publicatie: Groninger Gezinsbode 13-05-2014

In de tuin

2016, Buitenpost

De geschiedenis van De Kruidhof gaat terug tot 1930. In dat jaar startte een proeftuin voor het telen groente en fruit ter educatie van boeren uit de regio. In de daarop volgende decennia ontwikkelde de tuin zich tot kruidentuin. Vanaf dat moment kon De Kruidhof rekenen op intensieve samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen in het onderzoek naar de geneeskrachtige werking van kruiden. En dat gebeurt tot op de dag van vandaag. Toch geniet De Kruidhof weinig bekendheid.

Om daar blijvende verandering in te brengen verschijnt in 2013 de Toekomstvisie De Kruidhof met advies en aanbevelingen om de kwaliteiten van De Kruidhof beter te ‘vermarkten’. Terecht werd er in het rapport geconstateerd dat ook de gebouwde omgeving niet representatief is voor de zelfs internationale betekenis van De Kruidhof. Een verbeteringsslag is van routing en entree is daarbij zeker vereist. Daarnaast zou de tuin ook voor groenliefhebbers, rustzoekers of schoolklassen veel aantrekkelijker gemaakt kunnen worden. Als bekend wordt dat Leeuwarden in 2018 zich een jaar lang Europa’s culturele hoofdstad mag noemen vormt dat een extra stimulans om op korte termijn vorm te geven aan een nieuw elan.

MX13 kwam in 2013 in gesprek met de directie van De Kruidhof en werd gevraagd om een analyse te maken van de bestaande bouwkundige context en daarbij schetsmatig een aantal aanbevelingen te doen.

MX13 zoekt contact met Buro Harro, een landschapsarchitect uit Arnhem, omdat zij inziet dat tuinbeleving een belangrijke positie inneemt in dit vraagstuk. Gezamenlijk schetsen zij een aantal toekomstscenario’s. De nadruk ligt daarbij niet primair op het ontwerp van nieuwe gebouwen of op de tuin. Veel meer wordt gezocht naar de latent aanwezige kansen van meer of betere samenwerking tussen omringende partijen. De Kruidhof was namelijk in de loop der tijd omringd geraakt door o.a. het IJstijdenmuseum en het Stichting Sociaal Cultureel Werk Buitenpost ‘it Koartling’.

Want waarom zou je bij een schildercursus een boeket willen schilderen in een bedompt hok met nauwelijks daglicht als het ook kan in een kas tussen de bloemen? Waarom zou je als kind in een IJstijdenmuseum naar pijlpunten willen staren als je ook buiten die pijl en boog echt zou mogen proberen? Wat als de horeca van De Kruidhof alleen kruiden uit eigen tuin gebruikt? Niemand drinkt toch graag cappuccino op een tegelpleintje als het ook middenin het groen zou kunnen?

En daarom is er in het proces bovenmatig veel tijd gestoken in het bij elkaar brengen van deze omringende partijen. Alle succesfactoren bleken feitelijk al aanwezig, alleen had men een partij nodig die hen dat liet inzien. Langzaam groeide het besef dat het opgeven van een deel van de autonomie echt opweegt tegen de kansen die de samenwerking biedt.

De drie uiteindelijke scenario’s zijn door de betrokken partijen met enthousiasme ontvangen. De vier posters tonen onverbloemd de pijnpunten (rood omkaderd), maar bieden hoop voor de toekomst (groen omkaderd). Een mooie samenwerking tussen landschap en architectuur, waarbij programmatisch functioneren en ruimtelijke context met elkaar verbonden zijn.

Helaas heeft MX13 geen rol gespeeld bij de verdere uitwerking van het project.

Project: In de tuin, kansen voor Botanische tuin De Kruidhof, Buitenpost
Opdrachtgever: Gemeente Achtkarspelen
Data: 2013-2015
Landschapsarchitect:
 Buro Harro, Arnhem
Beelden: Buro Harro en MX13

Verbouw woning A&M

Valk, vakantiehuis Veluwe

2015, Emst

Veel vakantieparken op de Veluwe vinden hun oorsprong in de jaren ’50. Grote bedrijven en gemeentes bouwden destijds een eigen vakantiepark om medewerkers de mogelijkheid te bieden op vakantie te gaan. Bijna al deze parken zijn inmiddels overgenomen door ontwikkelaars en de kavels zijn verkocht aan particulieren. Zo kochten ook deze opdrachtgevers destijds een vakantiehuis. Het vakantiehuis staat middenin de natuur op een haast klassieke open plek in het bos. Na 20 jaar intensief gebruik is het huis nu aan vervanging toe. Het nieuwe huis zou over meer comfort moeten beschikken. Betere isolatie moet het huis geschikt maken voor gebruik in alle seizoenen.

Het ontwerp is gebaseerd op het optimaal genieten van het buiten zijn. De glaspui geeft een 180 graden panorama op het bos. Schuifpuien maken het mogelijk buiten naar binnen te halen doordat de vloer naadloos doorloopt in het terras. Je kunt als een zonnewijzer meedraaien met de zon; de dag beginnen met een ontbijtje in de ochtendzon en afsluiten met een wijntje op de schommelbank aan de westzijde. Het interieur is efficiënt ontworpen, geen meter blijft onbenut. Toch gaat dit niet ten kosten van de allure. In de woonkamer beleef je de ruimtelijkheid van de kap. Boven de keuken en slaapkamer bevindt zich de slaapzolder. De badkamer is extra hoog en heeft een glasplaat als dak. Het voelt alsof je doucht in de open lucht.

Het vakantiehuis wordt bekleed met zwarte houten planken, passend in de lokale traditie. Blank houten kozijnen en de reflectie van het licht op het houten terras geven het interieur een warme sfeer.

 

Project: Herbouw vakantiehuis Veluwe
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2015 (in ontwikkeling)
Oppervlakte extra: 70 m²

Uitbreiding Buro Harro

 

Aan de rand van Nationaal Park De Hoge Veluwe ligt het Buitenplaats Koningsweg. Het is in de Tweede Wereldoorlog aangelegd door de Duitsers en deed na de oorlog dienst als kazerneterrein voor het Nederlandse leger. Na jarenlange leegstand is het sinds een paar jaar volop in ontwikkeling. Om deze processen te sturen in een richting die recht doet aan het verleden, het landschap en de architectonisch belangrijke gebouwen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Onze opdrachtgever Buro Harro, landschapsarchitect, is met MVRDV en KondorWessels projecten een van de initiatiefnemers in deze ontwikkeling.

Het is even zoeken tussen de grote kazernegebouwen naar het bescheiden onderkomen van de landschappers. Maar eenmaal binnen waan je je in een andere wereld. Het gebouw uit 1943 is deels overwoekerd door klimop en maakt een oerachtige indruk. Dat Harro en zijn team zelf de houtkachel opstoken en ook het benodigde brandhout eigenhandig sprokkelen en hakken draagt daar zeker toe bij. Dat Spartaanse karakter impliceert echter ook een gebrek aan comfort, iets waar men vooral in de winterdagen toch wel behoefte aan heeft.

Zo ontstond het idee om het bestaande pand te verduurzamen en van de gelegenheid gebruik te maken het pand uit te breiden met een vergaderkamer, stilteplek en eigen toilet. Het geheel moest vanzelfsprekend aansluiten bij het in het beeldkwaliteitsplan omschreven karakter. Daarin staat onder meer dat alle toevoegingen en veranderingen aan gebouwen 100% monochroom moeten worden uitgevoerd. Alleen beton-grijs is toegestaan. Zo blijft helder wat bestaand/monumentaal is en wat niet.

Het ontwerp voor de uitbreiding is geïnspireerd op de stealth vormgeving; een detailloze scherpe vormgeving met een abstract voorkomen. Aan de bezoekerszijde lijkt de nieuwbouw als een lucifersdoosje uit het bestaande gebouw te schuiven. Aan de westzijde verandert het gebouw als een ware ‘Transformer’. De lage gootlijn gaat langzaam over in het betonnen terras dat rondom het bestaande pand loopt.

De raampartijen zijn als luchtinlaten bij een straaljager. Ventilatierooster en openslaande delen gaan verscholen achter een doorlopende gevelbekleding. De kerven in de gevels zijn ingangen voor vleermuizen. De hele aanbouw wordt bekleed met panelen die van een polyester coating worden voorzien.

Project: Uitbreiding kantoor Buro Harro. Arnhem
Opdrachtgever: Buro Harro, Arnhem
Data: 2017-heden
Hoofdaannemer:
 n.t.b.
Contructeur: Burink Constructies, Hengelo
Oppervlakte: 31  m² extra
Beelden: MX13

Cycling Valley

Feest! In Oost en West

De Stichting Oude Groninger Kerken koerst met ‘Feest! In Oost en West’ op een ambitieuze herbestemming van de kerk in Garmerwolde. Het partnerschap met Museum Catharijneconvent in Utrecht biedt daartoe een fantastische kans. Op initiatief van dit museum wordt in samenwerking met tien landelijke museale partijen in Nederland het landelijke educatieproject ‘Feest! Weet wat je viert’ ontwikkeld. De Stichting Oude Groninger Kerken is samenwerkingspartner voor Noord-Nederland.

Doel van ‘Feest! Weet wat je viert’ is om kennis van het materiële en immateriële erfgoed van religieuze feesten te bevorderen en de interculturele dialoog in Nederland een positieve impuls te geven. In Noord-Nederland wordt de tentoonstelling ingericht in de middeleeuwse kerk en naastgelegen toren van Garmerwolde. Ook het ontvangstgebouw op het terrein wordt aangepast. Een herbestemming van formaat, die het functioneren van erfgoed in een geheel nieuw, toekomstbestendig licht zet.

De tentoonstelling voert langs vier plekken. Bezoekers worden ontvangen in het verenigingsgebouw Kerkhörn, waarna zij via het kerkterrein de kerk en de toren betreden. MX13 ontwikkelde voor elk van deze plekken een architectonisch ontwerp. Zijn primaire opdracht was om de ruimtelijke en technische condities te scheppen voor de tentoonstelling en de ontvangst van bezoekers. Geïnspireerd door thematiek en doelstelling van de tentoonstelling, is hij er bovendien in geslaagd een ervaringversterkende gelaagdheid in zijn ontwerp aan te brengen. Daartoe dienden drie principes als vertrekpunt: beleving van de plek, zowel vanuit historisch als landschappelijk perspectief, dialoog met de bijzondere ruimte en de middeleeuwse architectuur en relatie met de cirkelgang van het leven.

Kerkhörn
Het bij de kerk horende verenigingsgebouw fungeert als ontvangstruimte van de tentoonstelling. Hier worden bezoekers voorbereid op wat zij gaan zien en beleven. Met een aantal bouwkundige aanpassingen krijgt de Kerkhörn een gastvrije uitstraling. Het gebouw wordt aan de buitenzijde voorzien van houten bekleding en krijgt een nieuwe overkapping, waarmee tegelijk een overdekte veranda ontstaat. Door de raampartijen te verlengen, wordt een grotere en natuurlijker lichtinval tot stand gebracht.

Kerkterrein
Halverwege de 19e eeuw is het schip van de kerk gesloopt. De contouren van het verloren gegane element worden via een bescheiden ruimtelijke ingreep weer herkenbaar gemaakt. De nog aanwezige muurresten aan de westkant van de kerk worden hierin geïntegreerd. Zo ervaren bezoekers de omvang van het oorspronkelijke bouwwerk. Daarnaast sluit deze subtiele herinnering aan op de verklaring van het feit dat in de plafondschilderingen uitsluitend Kerst en Pasen worden verbeeld. Vermoedelijk hebben andere christelijke feesten een plek in de gewelven van het gesloopte schip gehad. Door wat langer stil te staan bij wat er niet meer is, zal de aandacht van de bezoeker wellicht ook even uitgaan naar de monumentale grafzerken op de aangrenzende begraafplaats; eveneens exponenten van een religieus ritueel.

Kerk
De route over het kerkterrein voert naar de westgevel van de kerk. Deze gevel wordt voorzien van een nieuwe entree. Het huidige voorportaal aan de zuidkant wordt zodoende aangevuld met een voor de tentoonstelling geschikter alternatief. Een ander belangrijk argument voor deze ingreep is dat bezoekers nu direct de viering met daarin de educatieve opstelling binnenlopen.

Toren
Het hoogtepunt van de tentoonstelling, zowel in letterlijke als figuurlijke zin, vormt het bezoek aan de toren. De bezoeker maakt hier een ontdekkingsreis langs acht belangrijke christelijke en islamitische feesten. De ruimtelijke ervaring van het stijgen en weer dalen in de toren voegt daar een betekenisvolle en aantrekkelijke dimensie aan toe. De trap, die een hoogte van circa 20 meter overspant, heeft een spiralende cyclische vorm. De routes naar boven en beneden zijn gescheiden en draaien om elkaar heen. De bezoeker maakt aldus een cirkelgang, die halverwege bovendien langs de kerkklok voert. Ondertussen is het getiktak van het uurwerk hoorbaar. De tijd tikt door. Bij het bestijgen van de trap ligt de focus op de binnenruimte, bij het afdalen op de binnenwanden van de toren. Omdat ook de onderzijdes van de trappen trapvormig worden uitgevoerd, treedt een vervreemdende, bijna magische ruimtelijke beleving op, enigszins te vergelijken met het surrealistische trappenhuis van Escher. Dat effect wordt nog verder versterkt doordat de lege schacht rondom de klok als een centrale as door de nieuwe toren loopt. Daardoor zal de toren straks in de volle hoogte te ervaren zijn; zowel vanaf de begane grond als vanaf het hoogste niveau. Op het hoogste punt in de toren wordt de Hemelvaart (van zowel Jezus Christus als Mohammed) verbeeld. Ter versterking van dit thema geeft een raam in de noordkant van het zadeldak uitzicht op het weidse landschap en de in alle seizoenen tot de verbeelding sprekende Groningse luchten.

Respect voor monumentale waarde
MX13 heeft de constructie zo ontworpen dat de monumentale waarde van de toren op geen enkele wijze wordt aangetast. De trap en andere voorzieningen worden geheel autonoom in de ruimte geplaatst zodat zij, zonder ook maar een spoor na te laten, kunnen worden verwijderd. De trap voegt zich als een lenig lijf tussen de balken. Er wordt rekening mee gehouden dat het uurwerk eenvoudig toegankelijk moet blijven.Het geheel wordt uitgevoerd in houtskeletbouw en overtrokken met een polyester afwerking. Onder deze ‘huid’ worden alle benodigde technische voorzieningen verstopt. Om het aldus gerealiseerde monolithische effect te versterken, worden ook de opstellingselementen zoveel mogelijk in deze constructie geïntegreerd.

Project: Feest! In Oost en West, Garmerwolde
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken i.s.m. Museum Catharijneconvent
Data: vanaf 2016
Beelden: MX13

Podiumkast De Hunzeborgh

2014, Groningen

‘Het ontwerp is echt vanuit onze wens gemaakt met aandacht tot in het detail. MX13 leefde zich goed in. Er werden tekeningen gemaakt, en zelfs een maquette. Zo kregen we een goed beeld van het plan voordat er gebouwd ging worden.’ Arend Westerkamp, bestuurslid De Hunzeborgh

Tien jaar geleden opende buurtcentrum De Hunzeborgh haar deuren. Inmiddels kennen de wijken De Hunze en Van Starkenborgh een steeds gevarieerder aanbod aan activiteiten die plaatsvinden in de Hunzeborgh. Yoga, Zumba, zaterdagmiddag-knutselclub, schildercursus, schaak- en bridgeclubs en niet te vergeten de kinderdisco! Iedere activiteit met zijn eigen benodigdheden. Niet zo verwonderlijk dat de berging inmiddels uitpuilde door een overvloed aan stoelen, inklaptafels, yogamatjes en lijmpotten…

Wegens gebrek aan bruikbare bergruimte was het podium stilaan opgeofferd als bergruimte, met als gevolg dat het zo karakteristieke rond oplopende vloerveld permanent achter gesloten gordijnen schuil ging.

MX13 kreeg het verzoek om mee te denken naar passende bergruimte. Simone Poel (architect i.o.) schoof aan om binnen dit project de nodige werkervaring op te doen. Allereerst is alle huisraad geïnventariseerd om vervolgens in een 3D model rondom deze spullen is een abstract wit volume te ontwerpen. Het blok is op het bestaande podium geplaatst. De tafels en stoelen zijn vanaf de voorzijde bereikbaar, meer handzame zaken liggen op planken aan de opengewerkte achterzijde van het volume. Door het blok aan weerszijden los te houden van de kozijnen blijft de rond oplopende wand zichtbaar. Het podium blijft bruikbaar voor een enkele spreker of muzikant. Speciaal voor feesten en de kinderdisco is er een nis in het blok gesneden waar de dj zijn draaitafel heeft staan!

 

Project: Kast Hunzeborgh, Groningen
Opdrachtgever: Bestuur De Hunzeborgh
Data: 2014
Hoofdaannemer:
 Schilder & onderhoudsbedrijf Van Dijk, Groningen
Oppervlakte extra: 18 m²
Beelden: MX13

Verbouw woning Laan van v/d Gaag

2013, Delft

In reactie op de gewijzigde woonwens van een gezin met opgroeiende kinderen kreeg MX13 de vraag mee te denken over de uitbreidingsmogelijkheden van een woning in Delft uit 1996. Aangezien de hoekkavel naar achteren toe steeds breder wordt lag het voor de hand om de extra ruimte naast en achter het huis te zoeken. De opdrachtgever had hiervoor zelf al schetsmatig een aanzet gedaan.

Het idee ontstond een aanbouw te maken die een echt nieuwe kwaliteit zou toevoegen aan het huis in de vorm van een op de tuin gerichte ruimte met een bovengemiddelde hoogte, een tuinkamer. Om voldoende rendement te halen uit de toegevoegde vierkante meters moest eigenlijk tot op de erfgrens gebouwd worden. Het bestemmingsplan gaf echter geen ruimte voor een aanbouw van een dergelijke hoogte en ook het bouwen op de erfgrens was uitgesloten evenals trouwens de diepte van de geplande uitbreiding.

MX13 wist de stedenbouwkundige van de gemeente Delft ervan te overtuigen dat juist de extra hoogte de rijwoningen als totaal een beter gezicht zou geven. Dit gaf de mogelijkheid om aan de woning een nieuwe ruimtelijke kwaliteit toe te voegen.

Door de bestaande plafondhoogte door te trekken in een deel van de aanbouw, maar over de gehele aanbouw een dak te leggen op de nieuwe hoogte ontstaat boven de woonkamer een vliering. Een welkome aanvulling op de beperkte bergruimte van het bestaande huis. Met behoud van privacy is een groot venster geplaatst in de zijgevel. De inkijk vanuit het naastgelegen appartementencomplex is nihil, terwijl het effect van het daglicht in de woonkamer groot is.

De volledige hoogte geeft allure aan de tuinkamer. De ruimte boven het overstek werkt als een soort hoogslaper, waar de kinderen zich kunnen terugtrekken met een muziekje of een boek. De 4,5 meter lange houten harmonicapui is volledige open te vouwen waardoor tuin en woning naadloos in elkaar overvloeien.

Project: Verbouw woning Laan van Van der Gaag, Delft
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2012 – 2013
Hoofdaannemer:P. van Ommeren, Moerkapelle
Oppervlakte extra: 30 m²
Beelden: Particulier

Tuintafel

2014, Groningen

MX13 heeft een tuintafel ontworpen die de tuin aan de Rietveldlaan completeert. Voor de tafel is een restant van de houten latjes gebruikt waar recent een buitenberging mee ingepakt is. Het ontwerp is geïnspireerd op een ontwerp van Coen Germeraad (Burovanplan). Germeraad ontwierp deze tafel oorspronkelijk als (binnen) eettafel.

In overleg met Burovanplan heeft MX13 het ontwerp doorontwikkeld, geschikt gemaakt voor buitengebruik en qua maatvoering afgestemd op de beschikbare ruimte. De tafel is met ruim 70 cm relatief smal. Zo blijft het zitje intiem ook wanneer er slechts met twee personen aan zitten, maar biedt ze ook de mogelijkheid om er met acht man aan te eten. Het is mede door deze maatvoering dat de tafel verrassend slank oogt.

Het verzinkt stalen frame is opgebouwd uit standaard stalen L profielen die bij de hoeken op een bijzondere wijze samenkomen. Het tafelblad in vervaardigd uit ingelegde houten latten en is uitneembaar zodat het in de wintermaanden binnen gestald kan worden.

Project: Tuintafel
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2014
Afmeting: 70 x 200 cm
Beelden: MX13

X