| credits
design/webdesign
Thonik
webdesign/webdevelopment
Ramon Dreise
fotografie
SAPh

53 woningen, De Creek

X

Kantoor / datsja Buro Harro

Aan de rand van Nationaal Park De Hoge Veluwe ligt de Buitenplaats Koningsweg. Het gebied is tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegd door de Duitsers en deed na de oorlog dienst als kazerneterrein voor het Nederlandse leger. Na jarenlange leegstand is het gebied sinds een paar jaar volop in ontwikkeling. Om deze ontwikkeling te sturen op een manier die recht doet aan het verleden, het landschap en de architectonisch belangrijke gebouwen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Onze opdrachtgever Buro Harro (landschapsarchitect) en Hans Jungerius (beeldend kunstenaar en ontdekkingsreiziger) zijn initiatiefnemers voor de gebiedsontwikkeling geweest. Het masterplan is van Buro Harro en MVRDV.

Het was even zoeken tussen de grote kazernegebouwen naar het bescheiden onderkomen van Buro Harro. Maar eenmaal binnen waande je je in een andere wereld. Het gebouw uit 1943 was deels overwoekerd door klimop en maakte een oerachtige indruk.

De wens was een kantoor dat voelt als een vakantiehuisje, of een vakantiehuisje waarin ook gewerkt wordt. Zo hebben ze het graag: wonen en werken op plekken die je ook zou boeken op Airbnb, in een écht landschap. Met een gevoel van thuiskomen en verrassing tegelijk.
Het beeldkwaliteitsplan van Buitenplaats Koningsweg is erop gebaseerd: gebouwen staan ín de natuur. Natuur tot aan de gevel.

Met dit alles als aanleiding besloten we het bestaande pand te verduurzamen en bedachten we een plan om het bestaande gebouw uit te breiden met een vergaderkamer en eigen keuken- en toiletvoorziening. Het geheel moest vanzelfsprekend aansluiten bij het in het beeldkwaliteitsplan omschreven karakter. Daarin staat onder meer dat alle toevoegingen en veranderingen aan gebouwen 100% monochroom in RAL 7043 moeten worden uitgevoerd. Zodat helder blijft wat bestaand/monumentaal is en wat niet.

We kozen voor een grote ingreep zonder poespas of gefrut. De nieuwbouw heeft dezelfde doorsnede als het bestaande gebouw. Het ontwerp voor de uitbreiding heeft een scherpe vormgeving met een abstract voorkomen. Detailloos en eenvoudig. De nieuwbouw lijkt als een lucifersdoosje uit het stenen omhulsel te schuiven. Door het glooiende maaiveld ontstaat een mooie zitrand. Schuifpui open, stap in het landschap en geniet van een vuurtje, een bbq en een lekker glas wijn. Het stenen gebouwtje gaat opnieuw overwoekerd worden door klimop.
Van binnen is het interieur sereen. Een houten volume herbergt een keuken, het toilet en de slaapverdieping. Alle toevoegingen zijn uitgevoerd in berkenhout. Net als de uitbouw en de tafels.

Project: Kantoor / datsja Buro Harro, Arnhem
Opdrachtgever: Buro Harro
Ontwerp: MX13 i.s.m. Buro Harro
Hoofdaannemer:

Beelden: MX13
Data: 2018-2020

Woning WL

2019, Zuidwolde (Gn)

Een kilometer buiten Zuidwolde, midden in de velden, staat de woning van W&L. Een paar jaar geleden verruilden zij hun stadse woning voor deze landelijke woonomgeving. De ruimte in, en vooral rondom het huis sprak hen bijzonder aan. Met de bouwstijl van de woning hadden zij niet echt een klik.

De bouwstijl van het huis laat zich het best typeren als traditioneel-eclectisch. De rustiek ogende woning heeft een grote variëteit aan goothoogtes, kozijnvormen en metselwerk-ornamenten. Maar het meest opvallend is het feit dat woning relatief introvert is, een eigenschap die vanuit de landelijke context onbegrijpelijk is en ongewenst. Zo zit de dakgoot ter plaatse van de woonkamer precies op ooghoogte, waardoor het zicht op de tuin en het landschap wordt belemmerd.

Zo ontstond het idee om deze gevels open te breken door de ramen te vervangen voor hoge raamstroken. MX13 maakte hiervoor een ontwerp en geraamde de bouwkosten. Gaandeweg bleek het meer te renderen om de gehele bestaande gevel te verwijderen en de woning te verrijken met een nieuwe transparante gevel. Om een passend, maar vernieuwd ontwerp te maken heeft MX13 ervoor gekozen bij de dakvorm van de uitbreiding te variëren op de kapvormen van het bestaande huis. Dit geeft de woning een nieuw elan zonder het bestaande te overschreeuwen.

De woonkamer krijgt door de toepassing van een lessenaardak een hoogteaccent naar de tuin, waardoor de lichtinval wordt geoptimaliseerd. Twee grote schuifpuien nemen de laatste belemmering tussen huis en tuin weg. Een overhoeks dakoverstek met metalen zonwering zorgt voor een getrapte overgang tussen binnen en buiten. Het gehele ontwerp is antraciet van kleur, met uitzondering van de blankhouten kozijnen.

Project: Verbouw woning WL, Zuidwolde (Gn)
Opdrachtgever: particulier
Data: 2018-heden
Hoofdaannemer:
 Havenga bouw, Garmerwolde
Contructeur: Burink Constructie Adviesbureau, Hengelo
Oppervlakte: 35 m² extra
Beelden: MX13

Appartementen Ameland

2018, Buren

Ameland is voor velen een geliefde vakantiebestemming. De toeristische piek ligt vanzelfsprekend in het zomerseizoen. Campings, vakantiehuisjes en groepsaccommodaties zijn dan volgeboekt. Toch heeft Ameland ook buiten de zomer  een verrassend grote bezoekersstroom. Het zijn dan voornamelijk wat oudere gasten die een vakantiehuisje huren.

Het gemeentelijk beleid is erop gericht om het ‘jaarrond’ bezoek naar het Waddeneiland te stimuleren. Daarvoor zijn meer kleinschalige accommodaties noodzakelijk, aangezien de groepsaccommodaties vooral in de zomermaanden worden bevolkt. Ze renderen dus minder dan ‘kleine huisjes’. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kopers niet in de rij stonden toen het Kraaijenest, een uitgewoonde groepsaccommodatie in Buren, te koop werd aangeboden. Onze opdrachtgevers speelden hierop in door de locatie aan te kopen en MX13 te vragen een plan te maken voor splitsbare eenheden die geschikt waren voor grote èn kleine groepen.

Wij vonden het belangrijk om een gebouw te maken dat goed ingepast werd in het beschermde dorpsgezicht. Daarom is voor het ontwerp de traditionele Amelandse schuur als uitgangspunt genomen. Door een meer abstracte detaillering wordt een historiserend effect in de nieuwbouw echter vermeden. Het gebouw staat schijnbaar gedraaid op de kavel. De schuurzijde is gericht naar de straat, de ‘voorgevel’ naar de westkant. Dat geeft het gebouw extra abstractie en maakt de straat minder formeel. Deze oriëntatie ten opzichte van de weg komt overeen met de plaatsing van meer Amelandse boerderijen aan de zandwegen van destijds. De koeien liepen vroeger namelijk vanaf de weilanden, over het zandpad zo de schuur in. Door de zwarte gevel aan de straat te voorzien van een groot raam met verschuifbare zonwering wordt de associatie met een schuur verder versterkt.

Het gebouw bevat vier appartementen, waarvan er twee koppelbaar zijn door middel van een schuifwand. Het geheel  wordt afgedekt met een kap met traditionele oranje dakpannen. De onderste strook van het dak, het deel waaronder de veranda schuilgaat, is bekleed met zwarte metalen beplating.

Project: 4 vakantieappartementen, Buren
Opdrachtgever: Juding belastingadvies B.V.
Data: 2017-heden
Hoofdaannemer:Bouwbedrijf Van der Woude bv, Gorredijk
Oppervlakte: 550  m²
Beelden: MX13

Woning WP

‘We hadden vooraf zelf al een basis-idee over de uitstraling van de uitbouw. MX13 vulde dit aan met erg goede ideeën. Het breder maken van de uitbouw bijvoorbeeld en een extra tuindeur richting de zijtuin. Maar ook de  gevelbekleding. Wij zijn zeer te spreken over de samenwerking en het eindresultaat!’ Willem en Paulien, opdrachtgevers.

Om de drukte van Amsterdam te ontlopen ging een jong gezin in 2015 op zoek naar woonruimte in Bussum. De hoekwoning aan de Gentiaanstraat was precies wat ze zochten. Het huis had op de verdieping voldoende ruimte voor de benodigde slaapkamers en beschikte over een royale tuin op het westen. Sinds de bouw in 1952 leek er echter niets aan het interieur te zijn gewijzigd. Hoog tijd dus voor grondige verbouwing en daarmee voor de nieuwe eigenaren de ideale kans om het huis echt naar hun hand te zetten.

Het bestaande huis heeft de stijlkenmerken van de Delftse school, een traditionalistische sobere bouwstijl uit de jaren ’20-’50. De tegenhanger van het modernisme. De woning is opgetrokken uit zandkleurige baksteen en de gevels bevatten de typerende metselwerk details. De erker-achtige uitbouw van de woonkamer geeft zicht op de zijtuin en geeft de kopgevel extra cachet. Desondanks is de begane in verhouding wat krap. Vandaar dat de nieuwe eigenaren MX13 benaderden om mee te denken over een mogelijke uitbouw aan de achterzijde, in het verlengde van het huis. Gezamenlijk hebben we de situatie ter plekke bekeken.

Het ontwerp ging echter een stap verder. Door gebruik te maken van het schuin weglopen van de kavel kon er vergunningsvrij een uitbouw worden gerealiseerd die breder was dan de bestaande achtergevel. De hoofdopzet is simpel. Een rondgaand kader van 8 meter breed en 4 meter diep wordt achter de woning geplaatst. Doordat de woning 6,5 meter breed is steekt het kader 1,5 meter uit. Aan de kopse kant, de straatzijde, is het kader gesloten. De beide langszijden zijn juist volledig transparant. Zo ontstaat een 8 meter breed panorama op de achtertuin én wordt ook de zijtuin bij het wonen betrokken! Een prachtige plek voor een tuingerichte keuken en eethoek met behoud van privacy.

Door de glaspuien verdiept te leggen ontstaat een overgangsgebied tussen binnen en buiten wat de relatie met de tuin versterkt. De ultraslanke kozijnprofielen nemen iedere overgebleven barrière tussen binnen en buiten weg. Het kader is bekleed met vergrijzend hout en lost op die manier op in de tuin. Het dakrandje is uitgevoerd in een traditioneel zinken kraallijst.

 

Project: Woonkeuken Bussum
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2015
Hoofdaannemer:
 Aurik verbouw en renovatie
Oppervlakte extra: 24 m²
Beelden: MX13

Woning HR

2013, Delft

In reactie op de gewijzigde woonwens van een gezin met opgroeiende kinderen kreeg MX13 de vraag mee te denken over de uitbreidingsmogelijkheden van een woning in Delft uit 1996. Aangezien de hoekkavel naar achteren toe steeds breder wordt lag het voor de hand om de extra ruimte naast en achter het huis te zoeken. De opdrachtgever had hiervoor zelf al schetsmatig een aanzet gedaan.

Het idee ontstond een aanbouw te maken die een echt nieuwe kwaliteit zou toevoegen aan het huis in de vorm van een op de tuin gerichte ruimte met een bovengemiddelde hoogte, een tuinkamer. Om voldoende rendement te halen uit de toegevoegde vierkante meters moest eigenlijk tot op de erfgrens gebouwd worden. Het bestemmingsplan gaf echter geen ruimte voor een aanbouw van een dergelijke hoogte en ook het bouwen op de erfgrens was uitgesloten evenals trouwens de diepte van de geplande uitbreiding.

MX13 wist de stedenbouwkundige van de gemeente Delft ervan te overtuigen dat juist de extra hoogte de rijwoningen als totaal een beter gezicht zou geven. Dit gaf de mogelijkheid om aan de woning een nieuwe ruimtelijke kwaliteit toe te voegen.

Door de bestaande plafondhoogte door te trekken in een deel van de aanbouw, maar over de gehele aanbouw een dak te leggen op de nieuwe hoogte ontstaat boven de woonkamer een vliering. Een welkome aanvulling op de beperkte bergruimte van het bestaande huis. Met behoud van privacy is een groot venster geplaatst in de zijgevel. De inkijk vanuit het naastgelegen appartementencomplex is nihil, terwijl het effect van het daglicht in de woonkamer groot is.

De volledige hoogte geeft allure aan de tuinkamer. De ruimte boven het overstek werkt als een soort hoogslaper, waar de kinderen zich kunnen terugtrekken met een muziekje of een boek. De 4,5 meter lange houten harmonicapui is volledige open te vouwen waardoor tuin en woning naadloos in elkaar overvloeien.

Project: Verbouw woning Laan van Van der Gaag, Delft
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2012 – 2013
Hoofdaannemer:P. van Ommeren, Moerkapelle
Oppervlakte extra: 30 m²
Beelden: Particulier

Verduurzaming Oosterkade

2019, Groningen

Het pakhuis aan de Oosterkade is gebouwd in 1878 als graanpakhuis. In de monumentale beschrijving van het pand wordt de bouwstijl omschreven als ‘ambachtelijk-traditioneel met classicistische stijlkenmerken’. Het gebouw heeft een nadrukkelijke kroonlijst met spiegels en is, voor Groningse begrippen, uitzonderlijk van schaal. Mede om die reden is het gebouw als gemeentelijk monument betiteld. Precies 100 jaar later is het pand verbouwd tot woongebouw. Toen dateren de halfronde balkons toegevoegd.

In de loop der tijd zijn er diverse kleine ingrepen geweest aan het gebouw. Maar opgeteld was het pand er niet door verbeterd. Bij de komende verduurzamingslag wenste Woningcorporatie Nijestee een meer integrale aanpak. MX13 werd gevraagd om een plan te maken voor het vervangen van de enkele beglazing door HR++ glas en het toevoegen van ventilatieroosters.

De ingrepen lijken beperkt, maar opgeteld doet het wel wat met het pand. Bij het eerste bezoek waren we ontstemd over de verloedering die had plaatsgevonden. Vooral de primaire kleuren van de deuren pasten niet bij de monumentale kwaliteit. In samenwerking met Burovanplan heeft MX13 een ontwerpvoorstel gemaakt. Om hernieuwd recht te doen aan het monument werd een aluminium kozijn voorgesteld met een minimale profielbreedte en een zo compact mogelijk ventilatierooster. Alles in dezelfde donkere tint zodat het optisch wegvalt in de diepe ‘oogkassen’ van het gebouw. Daarnaast is kleurvoorstel gemaakt voor de plint, de kozijnen en de deuren. In 2019 is de renovatie uitgevoerd.

Project: Verduurzaming Oosterkade, Groningen
Opdrachtgever: Nijestee, Groningen
Data: 2019
Beelden: Peter de Kan

Canvas

2020, Enschede

Aan de singel in Enschede wordt hard gewerkt aan een nieuwe woonbuurt. Het beeldkwaliteitsplan staat bol van de duurzaamheidsambities. Niet alleen op het gebied van energiebesparende maatregelen, ook groendaken en bijvoorbeeld de zichtbaarheid en integratie van waterberging en -infiltratie vormt een belangrijk thema. KUUB, een stichting die zich inmiddels ruimschoots bewezen heeft op het gebied van (particuliere) ontwikkeling, werd gevraagd om een deelgebied hiervan in te vullen. MX13 mocht in samenwerking met KUUB het woningontwerp maken.

Het leek ons een mooi uitgangspunt om een woongebied te maken dat van boven als 100% groen zou worden ervaren. Alsof er niet gebouwd was. Het landschap(sontwerp) kreeg dus een prominente rol in de ontwikkeling en niet, zoals zo vaak, een bijrolletje achteraf. Men vroeg landschapsarchitect BuroHarro het ontwerpteam te versterken.

Er is gekozen voor een ongebruikelijke woning-oriëntatie; een brede ondiepe woning, i.p.v. de gebruikelijke diepe, maar smalle woning. Hierdoor blijft er meer binnengebied over voor natuur. Het parkeren is compact weggezet in een hoek van het plangebied. Dit bood de mogelijkheid om de woningen een private tuin te geven en een collectief binnengebied als een nader in te vullen groene hof. De private tuin wordt van de collectieve tuin gescheiden door een wadi met waterminnende bloeiende heemplanten.

Een brede ondiepe woning biedt veelmogelijkheden! Omdat er meer geveloppervlak beschikbaar is kunnen daglichtbehoevende functies vrijer geplaatst worden dan in een traditionele woningplattegrond. Het  basisontwerp kan door kopers aangepast worden. Iedere koper gaat met MX13 in gesprek van waaruit een persoonlijke woning (plattegrond en gevel) wordt ontworpen. MX13 stemt de onderlinge woningen op elkaar af. In de gevels kan men vrijelijk schuiven met de ramen en kiezen uit een vooraf vastgesteld pallet van kozijnen. Verder kan de woning uitgebreid worden met tal van opties. Het project heeft de passende naam Canvas meegekregen, de contouren staan immers op het linnen en het inkleuren doen we samen met de kopers.

Project: Canvas, 20 grondgebonden woningen in mede-opdrachtgeverschap, Enschede
Opdrachtgever: KUUB, Groningen
Aannemer: Plegt-Vos Oost, Hengelo
Data: 2020
Beelden: Colordot en Beeldenfabriek

Woning AF

Eind 2016 werd aan de Sionsweg in Rijswijk een vrijstaande woning opgeleverd. De kavel bevindt zich aan de rand van Rijswijk, op de grens met Delft. De naam Sion duikt voor het eerst op toen een groep monniken in 1433 een klooster wilden stichten aan de rand van Delft. Nadat het klooster in de tachtigjarige oorlog verwoest werd is het terrein opgekocht en heeft het achtereenvolgend gediend heeft als buitenplaats en later als tuinbouwgebied. De tuinbouw maakte de afgelopen jaren plaats voor een energieneutrale woonwijk met hoofdzakelijk seriematige woningbouw. Om de geschiedenis niet volledig uit te wissen koos men in het stedenbouwkundig plan ervoor de oorspronkelijke lintbebouwingstructuur aan het kanaal (Kerstanje) te handhaven. De door sanering vrijgekomen tuinbouwkavels aan het kanaal zijn ingevuld met vrijstaande nieuwbouw. In deze structuur bevindt zich de kavel.

Al vanaf de locatie keuze heeft de relatie huis-tuin centraal gestaan. De woning is in samenwerking met Buro Harro (landschapsarchitect) ontworpen zodat landschap en huis optimaal op elkaar aansluit. Het huis bestaat uit twee geschakelde volumes, gekoppeld aan een serie van drie veranda’s. De intimiteit neemt stapsgewijs toe. Aan de straatzijde is het huis nog vrij formeel, aan de achterzijde komt een landschappelijke eigen wereld. Zo ontstaat een prettige tuingerichte woon-oriëntatie met veel privacy. De vormgeving van de woning refereert aan de oorspronkelijke dijkhuizen. Het woonhuis is iets verhoogd aangelegd en uitgevoerd in gekeimd metselwerk (geschilderd). Het achterhuis ligt op maaiveldniveau en is door het zwarte hout meer schuur-achtig van karakter.

De opdrachtgevers hadden de wens het leefgebied op de begane grond te verdelen over verschillende gebieden die desgewenst gekoppeld konden worden. Zo ontstond het idee om de woonkamer in het voorhuis te maken, de woonkeuken in het achterhuis en daar tussenin de muziekkamer te leggen. De woonkamer is deels dubbel hoog en door het afstapje naar het tuinniveau heeft ook de woonkeuken een bovengemiddelde plafondhoogte. Parallel aan de muziekkamer, weggewerkt achter een verdiepinghoge boekenkast, bevindt zich de trap die leidt naar de slaapverdieping. Hier bevinden zich drie slaapkamers, een logeerkamer en twee badkamers. De slaapkamers onder de kap hebben een tussenverdieping of zijn extra hoog. De badkamers zijn bewust compact gehouden. Gekoppeld aan de ouderslaapkamer is een werkplek gemaakt die via een glazen pui in verbinding staat met de woonkamer.

Collega-architect burovanplan, met wie MX13 als netwerkbureau regelmatig samenwerkt, maakte tijdens het ontwerpproces diverse bouwkostenramingen. Burovanplan vervaardigde ook de uitvoeringstekeningen en werkte mee aan de aannemersselectie. Aannemersbedrijf P. Van Ommeren (Moerkapelle) heeft het werk met grote precisie uitgevoerd. Dit is onder andere zichtbaar in de planknaden die overal keurig doorlopen. Voor de specifieke keuze het gevel- en vlonderhout kregen we advies van Innovita. Het zwarte hout is behandeld met een duurzame mineraal verfsysteem waardoor het onderhoud laag is. Een primeur in Nederland. Het blanke hout is behandeld met een transparante beits waardoor de warme houttinten extra worden benadrukt.

Project: Veranda-woning Rijswijk
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2016
Bouwkundige uitwerking:burovanplan, Groningen
Tuinontwerp: Buro Harro, Arnhem
Hoofdaannemer:
 P. van Ommeren, Moerkapelle
Geveladvies: Innovita advies & projectbegeleiding, Woerden
Oppervlakte: 220 m²
Beelden: Particulier en MX13

Woning JJ

2011, Groningen

MX13 kwam op cruciale momenten in het ontwerpproces met ideeën waar wij uit onszelf nooit op gekomen zouden zijn. Tegelijk was de samenwerking met MX13 zo interactief dat het ontwerp uiteindelijk voelt als van onszelf. Bij tegenslag tijdens de vergunningverlening heeft MX13 kans gezien deze positief om te buigen tot een voordeel in de kwaliteit van het ontwerp. Die mentale kracht heeft ons geholpen niet bij de pakken neer te gaan zitten, wanneer het even niet mee zat.  Jan en Juul van der Scheer, opdrachtgever.

In 1988 vatte de gemeente Groningen het plan op om in de nieuw te bouwen wijk De Hunze bijzondere aandacht te besteden aan de Rietveldlaan. Tien regionale architecten werd gevraagd een ontwerp te maken voor in totaal 17 vrijstaande woningen op basis van strikte voorwaarden op het gebied van bouwstijl en materiaalgebruik. Helaas werden de woningen destijds om bezuinigingsredenen te klein en te schraal gebouwd. Twintig jaar later zijn vrijwel alle woningen inmiddels uitgebreid.

Rietveldlaan 37 vormde hierop tot voor kort een uitzondering. Desondanks voldeed de woning op een aantal belangrijke punten niet meer aan de woonwens van de huidige bewoners. De entree van de woning was slecht vindbaar, de woning beschikte over onvoldoende bergruimte en de bijkeuken en badkamer waren te klein en erg gedateerd.

Ondanks deze mankementen spreekt uit het ontwerp van de uitbreiding ook waardering door voor de architectuur van de bestaande woning. De opdrachtgevers hechtten ook waarde aan dat de nieuwbouw in harmonie met de bestaande woning ontwikkeld werd. ’Niet ook zo’n onooglijke puist aan ons huis a.u.b.!’

In contrast met de transparante voorgevel van de bestaande woning is de nieuwbouw een gesloten zwart volume. Alle diendende functies zijn in dit volume ondergebracht. Aan een zijde is in het zwarte blokje een hoek weggehakt waardoor de entree goed zichtbaar wordt. In reactie op de toch wat krappe plafondhoogte van de jaren ‘90 is de entree nu dubbel hoog. Een glasdak zorgt voor een zee van licht in de entreehal. De hal staat in verbinding met de overloop en een werkkamer op de eerste verdieping. Zo ontvouwt zich een functioneel interieur waarin ruimte en daglicht een hoofdrol vertolken.

 

Project: Verbouw woning JJ, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2010 – 2011
Bouwkundige uitwerking: burovanplan, Roderwolde
Hoofdaannemer:Peter Knol Bouwbedrijf, Groningen
Oppervlakte extra: 70 m²
Beelden: SAPh, Rob de Jong en Siese Veenstra

Verbouw woning A&A

Zoals de straatnaam doet vermoeden liep de Veenweg oorspronkelijk door een laag liggend veengebied tussen Groningen en de kop van Drenthe. Inmiddels in de straat ingekapseld door de stad, maar onderscheidt de bebouwing  zich nadrukkelijk van zijn nieuwbouw omgeving. De vrijstaande woningen hebben royaal karakter en de straat is geen doorgaande weg. Kortom, een geliefde woonplek. Vrijwel alle woningen zijn door de jaren heen een keertje vergroot.  

Toen de huidige bewoners de woning kochten stond er achter het witte hoofdvolume een eenlaagse aanbouw die ernstig verzakt was. Al snel ontstond het plan om deze aanbouw te slopen en de woning aan de achterzijde de te vergroten. Met deze ingreep zou ook de relatie met de tuin versterkt moeten worden.

De kavel is driehoekig van vorm; aan de voorzijde breed en naar achteren toe uitlopend in een punt. We bedachten een concept waarbij de vorm van het hoofdgebouw doorgetrokken werd in eenzelfde nieuw volume. Dit nieuwe deel plaatsen we er gedraaid achter, in de richting van de kavel. Als een harmonica-bus.

De bestaande woning had, waarschijnlijk ingegeven door de drassige veengrond, een opgetilde begane grond vloer. Het nieuwe volume is vanwege de relatie met de tuin juist een paar tredes lager gelegd. Zo wordt de drempel naar de tuin verlaagd en ontstaan er in de woning ruimten met verschillende plafondhoogten. Een terugliggende pui maakt de overgang tussen binnen en buiten nog geleidelijker.

De woning is gebouwd in houtskeletbouw. Niet vooraf geprefabriceerd, maar ter plekke gebouwd. Zo kon de aansluiting tussen de nieuwbouw en het bestaande huis zorgvuldig worden gemaakt. De gevels werden bekleedt met thermisch gemodificeerd hout i.c.m. een zilvergrijze beits. Tijdens de uitvoering hebben de opdrachtgevers besloten ook de bestaande woning vergaand te verduurzamen door het dak beter te isoleren. 

Project: Uitbreiding woning A&A, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Hoofdaannemer:
 MLA bouwmanagement, Groningen
Beelden: MX13
Data: 2018-2020

BGIX, CPO complex

2020, Amsterdam

**Winnaar van de GRAEX, de Groninger Architectuur Export prijs
(De GRAEX wordt jaarlijks door de stadsbouwmeester uitgereikt aan het architectenbureau dat Groningen als architectuurstad buiten de stadsgrenzen op de kaart zet.)

Begin 2016 deed MMIXED architecten, een samenwerkingsverband tussen de architectenbureaus TAM2 en MX13, mee aan een CPO-selectie in Buiksloterham, Amsterdam-Noord. Buiksloterham is een transformatiegebied. Tot voor kort werd het gebied gedomineerd door bedrijven en braakliggende terreinen. Langzaam maar zeker verandert het gebied in een gemengd woon/werkgebied. TAM2-architect Martijn Meester bouwde in 2014 zijn eigen huis in Buiksloterham en behoort daarmee tot een van de woonpioniers op deze destijds nog ruige plek. Inmiddels wordt er volop gebouwd, voor een groot deel in particulier opdrachtgeversschap. Bij particulier opdrachtgeverschap (PO) ontwikkel je zonder tussenkomst van een projectontwikkelaar je woning. Je draagt dus zelf de risico’s, maar bepaalt ook zelf hoe je wilt wonen en waar je je geld aan uitgeeft. CPO (collectief particulier opdrachtgeversschap) is de groepsequivalent van PO.

Kavel 20, de jongste ontwikkeling in Buiksloterham, is opgedeeld in 6 percelen, kavel 20A-F. Geënthousiasmeerd door de kansen van zelfbouw schreef MMIXED met een 9-koppige bouwgroep BGIX in op Kavel 20B, de kleinste van de zes. Dit leek ons een passende schaal voor een púúr CPO project. Doel daarbij was om bottum-up, zonder vooropgezet project of ontwerp, te werken aan 9 maatwerk-woningen verdeeld over een voor- en achterhuis. Negen woningen voor negen leden, vandaar de naam Bouwgroep Negen, in romeinse cijfers geschreven als BGIX. Vrijwel alle bouwgroepleden bleken zelfstandig ondernemer. Dit kwam goed uit aangezien 20% van het BVO niet-wonen (lees: werk-)functies moest bevatten. Duurzaamheidsambities, invloed van het individu en risicobeheersing vormden de belangrijkste gemeentelijke selectiecriteria.

In mei 2016 won BGIX de selectie uit drie bouwgroepen en tekende de bouwgroep de optieovereenkomst op de grond. Er kon nu worden gestart met het ontwerp. Maar voordat de eerste strepen op papier stonden werd er veel energie gestoken in de uitwerking van de noodzakelijke randvoorwaarden: oprichting van de vereniging, vaststelling van de statuten, rolverdeling, taakgroepen, verdeelsleutel etc. Nadat alle condities helder waren startte een intensief ontwerpproces waarbij iedere bewoner zijn/haar plek zocht in het binnen het kavelpaspoort vastgestelde bouwvolume. Voor een eerlijke verdeling van de plekken kregen de laagst gelegen verdiepingen een hogere plafondhoogte, als compensatie voor het extra aan uitzicht op de bovenste woonlaag. In een afwisseling van collectieve en individuele overlegsessies kreeg het ontwerp vorm.

We vonden het belangrijk het gebouw niet uiteen te laten vallen in een optelsom van standaardverdiepingen, maar het als een geheel te ontwerpen. Zo valt het ondanks de beperkte schaal niet weg tegen de grote buurpanden. Tegelijkertijd wilden we in de gevel laten zien dat het achterliggend programma geen homogeen karakter heeft. Ieder huis is immers verschillend. Vandaar geen repeterende ramen of modulaire eenheden. Het is juist die individualiteit die een CPO project zo uniek maakt.

Aan de hand van de door de bouwgroep aangedragen thema’s ‘industrieel’, ‘hoge plafonds’, ‘licht’ en ‘warm binnengebied’ werd een gebouw ontworpen met een voor- en een achterhuis. Daartussen ligt een binnentuin. De gemetselde straatgevels hebben een bufferfunctie richting de stad. Slanke aluminium kozijnen geven de sfeer van stalen kozijnen zonder historiserend te zijn. Het glas ligt vlak in de gevel. Iedere bewoner koos zelf zijn/haar kozijn(afmeting). Door de kozijnstijlen van de verschillende kozijnen in elkaars verlengde te leggen ontstaat samenhang in de verder door individualiteit gekenmerkte gevel.

De binnenwereld is volledig van hout. De terrasvormige gebouwopbouw zorgt voor een optimale lichtinval in de binnentuin en geeft elke woning een dakterras. Zo loopt het wonen drempelloos van binnen naar buiten waardoor de binnentuin een integraal onderdeel vormt van de woning. Voor het materiaalgebruik hebben we gekozen voor duurzame materialen als gerecyclede baksteen, sedumdaken en betonmortel o.b.v. recyclinggranulaat. Triple-glas, hoge isolatiewaarden van gevel/dak/vloer en aanvullende installatietechnische ingrepen verlagen de EPC tot 0,15.

Project: CPO project van 9 wooneenheden Buiksloterham, Amsterdam
Opdrachtgever: Bouwgroep IX (BGIX)
Data: 2020
Hoofdaannemer:
 Heutink Ontwikkeling en Bouw
Contructeur: W2N, Drachten
Oppervlakte: 1500 m² BVO (verdeeld over 9 woningen)
Beelden: MMIXED (Samenwerking TAM 2 en MX13)

Ontvangstgebouw, Garmerwolde

2020, Garmerwolde

**Genomineerd voor de Dutch Daylight Award 2020. 
(Tweejaarlijkse kwaliteitsprijs met als doel bijzondere daglicht architectuur te belonen en onder de aandacht te brengen, zodat dit een inspiratie kan vormen voor toekomstige bouwprojecten.)

In het gehucht Garmerwolde, op minder dan 10 kilometer afstand van de Groninger Martinitoren, staat een dertiende-eeuwse kerk met een vrijstaande klokkentoren. In de toren ontwierp MX13 een museale route die deel uitmaakt van een educatief project van de Stichting Oude Groninger Kerken i.s.m. Museum Catharijneconvent onder de titel Feest! Weet wat je viert. Via een expositie kan basisschooljeugd kennismaken met de achtergronden van religieuze tradities. 

Op het kerkterrein ontwierp MX13 ook een ontvangstgebouw met horecafaciliteiten dat buiten de openingstijden van de expositie gebruikt kan worden voor rouw- en trouwactiviteiten. Zowel de architectuur als de inrichting dragen bij aan een lichtvoetige maar tegelijk ingetogen atmosfeer. Het gebouw is zorgvuldig gedetailleerd zonder dat er een stijve of museale sfeer ontstaat. In- en exterieur zijn in balans en zorgen samen voor een prettige en gastvrije verblijfsruimte.

Het langgerekte gebouw is aan drie zijden bekleed met zwart hout. De vierde zijde, de noordgevel, wordt gevormd door een brede glazen pui die de binnenruimte via het terras visueel betrekt bij het aangrenzende dorpskerkhof. Juist door het gebouw op deze locatie te realiseren wordt de relatie tussen leven en dood op een vanzelfsprekende manier invoelbaar gemaakt.

De stevige houten spanten van de dakconstructie geven het interieur een zekere monumentaliteit en zorgen door middel van een dakoverstek voor verbinding tussen binnen en buiten. Doordat de spanten bekleed zijn ontstaan er een soort ‘lichtkamertjes’ met elk een eigen daklicht. Van daaruit kan het daglicht direct en indirect naar binnen stromen. Door de hoge reflectiewaarde van de witte spanten konden de daklichten relatief klein zijn. Er is zodoende nauwelijks sprake van opwarming terwijl het interieur wel geniet van (zon)licht uit het zuiden. Deze dakconstructie maakt dat het gebouw ondanks de tamelijk gesloten vorm verrassend licht en helder oogt. 

Project: Ontvangstgebouw, Garmerwolde
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken
Hoofdaannemer:
 Boerbouw, Leek
Architectuur: MX13, Groningen
Interieur ontvangstgebouw : Interne zaken, Groningen
Constructeur: Dijkhuis Ingenieurs, Groningen
Beelden: Peter de Kan & MX13
Data: 2016-2020

X