| credits
design/webdesign
Thonik
webdesign/webdevelopment
Ramon Dreise
fotografie
SAPh

Verduurzaming Oosterkade

X

Woning WP

‘We hadden vooraf zelf al een basis-idee over de uitstraling van de uitbouw. MX13 vulde dit aan met erg goede ideeën. Het breder maken van de uitbouw bijvoorbeeld en een extra tuindeur richting de zijtuin. Maar ook de  gevelbekleding. Wij zijn zeer te spreken over de samenwerking en het eindresultaat!’ Willem en Paulien, opdrachtgevers.

Om de drukte van Amsterdam te ontlopen ging een jong gezin in 2015 op zoek naar woonruimte in Bussum. De hoekwoning aan de Gentiaanstraat was precies wat ze zochten. Het huis had op de verdieping voldoende ruimte voor de benodigde slaapkamers en beschikte over een royale tuin op het westen. Sinds de bouw in 1952 leek er echter niets aan het interieur te zijn gewijzigd. Hoog tijd dus voor grondige verbouwing en daarmee voor de nieuwe eigenaren de ideale kans om het huis echt naar hun hand te zetten.

Het bestaande huis heeft de stijlkenmerken van de Delftse school, een traditionalistische sobere bouwstijl uit de jaren ’20-’50. De tegenhanger van het modernisme. De woning is opgetrokken uit zandkleurige baksteen en de gevels bevatten de typerende metselwerk details. De erker-achtige uitbouw van de woonkamer geeft zicht op de zijtuin en geeft de kopgevel extra cachet. Desondanks is de begane in verhouding wat krap. Vandaar dat de nieuwe eigenaren MX13 benaderden om mee te denken over een mogelijke uitbouw aan de achterzijde, in het verlengde van het huis. Gezamenlijk hebben we de situatie ter plekke bekeken.

Het ontwerp ging echter een stap verder. Door gebruik te maken van het schuin weglopen van de kavel kon er vergunningsvrij een uitbouw worden gerealiseerd die breder was dan de bestaande achtergevel. De hoofdopzet is simpel. Een rondgaand kader van 8 meter breed en 4 meter diep wordt achter de woning geplaatst. Doordat de woning 6,5 meter breed is steekt het kader 1,5 meter uit. Aan de kopse kant, de straatzijde, is het kader gesloten. De beide langszijden zijn juist volledig transparant. Zo ontstaat een 8 meter breed panorama op de achtertuin én wordt ook de zijtuin bij het wonen betrokken! Een prachtige plek voor een tuingerichte keuken en eethoek met behoud van privacy.

Door de glaspuien verdiept te leggen ontstaat een overgangsgebied tussen binnen en buiten wat de relatie met de tuin versterkt. De ultraslanke kozijnprofielen nemen iedere overgebleven barrière tussen binnen en buiten weg. Het kader is bekleed met vergrijzend hout en lost op die manier op in de tuin. Het dakrandje is uitgevoerd in een traditioneel zinken kraallijst.

 

Project: Woonkeuken Bussum
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2015
Hoofdaannemer:
 Aurik verbouw en renovatie
Oppervlakte extra: 24 m²
Beelden: MX13

Canvas

2020, Enschede

Aan de singel in Enschede wordt hard gewerkt aan een nieuwe woonbuurt. Het beeldkwaliteitsplan staat bol van de duurzaamheidsambities. Niet alleen op het gebied van energiebesparende maatregelen, ook groendaken en bijvoorbeeld de zichtbaarheid en integratie van waterberging en -infiltratie vormt een belangrijk thema. KUUB, een stichting die zich inmiddels ruimschoots bewezen heeft op het gebied van (particuliere) ontwikkeling, werd gevraagd om een deelgebied hiervan in te vullen. MX13 mocht in samenwerking met KUUB het woningontwerp maken.

Het leek ons een mooi uitgangspunt om een woongebied te maken dat van boven als 100% groen zou worden ervaren. Alsof er niet gebouwd was. Het landschap(sontwerp) kreeg dus een prominente rol in de ontwikkeling en niet, zoals zo vaak, een bijrolletje achteraf. Men vroeg landschapsarchitect BuroHarro het ontwerpteam te versterken.

Er is gekozen voor een ongebruikelijke woning-oriëntatie; een brede ondiepe woning, i.p.v. de gebruikelijke diepe, maar smalle woning. Hierdoor blijft er meer binnengebied over voor natuur. Het parkeren is compact weggezet in een hoek van het plangebied. Dit bood de mogelijkheid om de woningen een private tuin te geven en een collectief binnengebied als een nader in te vullen groene hof. De private tuin wordt van de collectieve tuin gescheiden door een wadi met waterminnende bloeiende heemplanten.

Een brede ondiepe woning biedt veelmogelijkheden! Omdat er meer geveloppervlak beschikbaar is kunnen daglichtbehoevende functies vrijer geplaatst worden dan in een traditionele woningplattegrond. Het  basisontwerp kan door kopers aangepast worden. Iedere koper gaat met MX13 in gesprek van waaruit een persoonlijke woning (plattegrond en gevel) wordt ontworpen. MX13 stemt de onderlinge woningen op elkaar af. In de gevels kan men vrijelijk schuiven met de ramen en kiezen uit een vooraf vastgesteld pallet van kozijnen. Verder kan de woning uitgebreid worden met tal van opties. Het project heeft de passende naam Canvas meegekregen, de contouren staan immers op het linnen en het inkleuren doen we samen met de kopers.

Project: Canvas, 20 grondgebonden woningen in mede-opdrachtgeverschap, Enschede
Opdrachtgever: KUUB, Groningen
Aannemer: Plegt-Vos Oost, Hengelo
Data: 2020
Beelden: Colordot en Beeldenfabriek

Woning MI

2015, Groningen

*Tweede plaats Gouden Publiekskiezel 2016*

‘We zijn heel blij met de opbouw door MX13 ontworpen. Een resultaat waar we trots op zijn en waar ook de passie, kennis, creativiteit en grote betrokkenheid van Marnix tijdens het gehele proces, zichtbaar in terugkomt. We zijn blij dat we in een prettige samenwerking met de oorspronkelijke architect een geheel eigen en opzichzelfstaand deel aan de woning hebben kunnen toevoegen. Een extra ruimte en een heerlijk dakterras met strakke afwerking.’ Martin en Ingeborg, opdrachtgevers.

In de zomer van 2014 kreeg MX13 de vraag de technische en juridische mogelijkheden van een extra bouwlaag aan de Langestraat te onderzoeken. De ruimte moest dienen als muziek- en filmruimte, en een toekomstig dakterras ontsluiten. Bleek een opbouw mogelijk zijn, dan werd de woning aangekocht.

Het realiseren van een extra verdieping lag wat precair. Het bestemmingsplan liet weliswaar ruimte voor een afwijking van de maximale bouwhoogte, maar hierop aanspraak maken legt een flinke hypotheek op het ontwerp. Zowel welstand als stedenbouw dienen hun medewerking te verlenen aan deze regeling. Voor MX13 een bijzondere opgave om een maatpak te maken met een stedenbouwkundig en architectonisch overtuigend statement.

Het ontwerp bevat naast een film- en muziekruimte ook een tweede badkamer zodat de kamer in de toekomst geschikt is als slaapkamer. Schuifpuien bieden toegang tot een ruim dakterras. De borstwering is uitgevoerd als een 60 cm brede tafel waarop je je drankje kunt neerzetten terwijl je geniet van het uitzicht. De grote installatieschacht van het bestaande huis moest een verdieping doorgetrokken worden tot aan de hoogte van het nieuwe dak. In samenspraak met de opdrachtgevers is nagedacht over materiaalgebruik en uitstraling. In contrast met de bestaande bebouwing die stevig en aards oogt, is de opbouw juist abstract vormgegeven. Om dit te bereiken is het project vrijwel detailloos, dus zonder daktrim en traditionele hekwerken. Het toepassen van metalen gevelbekleding versterkt de objectachtige, niet-bouwkundige uitstraling. De monochrome kleur geeft de uitbreidingen extra samenhang. De schuine hoeken in de borstwering en dakrand zijn gemaakt door Meilof Riks, een gespecialiseerd bedrijf dat 3D gefreesd polystyreen omkleedt met aluminium zetwerk.

 

Project: Onder de radar, CiBoGa Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2014 – 2015
Hoofdaannemer:
 Bouwbedrijf Tamminga, Buitenpost
Oppervlakte extra: 35 m² plus dakterras
Beelden: Peter de Kan

Ontvangstgebouw, Garmerwolde

2020, Garmerwolde

In het gehucht Garmerwolde, op minder dan 10 kilometer afstand van de Groninger Martinitoren, staat een dertiende-eeuwse kerk met een vrijstaande klokkentoren. In de toren ontwierp MX13 een museale route die deel uitmaakt van een educatief project van de Stichting Oude Groninger Kerken i.s.m. Museum Catharijneconvent onder de titel Feest! Weet wat je viert. Via een expositie kan basisschooljeugd kennismaken met de achtergronden van religieuze tradities. 

Op het kerkterrein ontwierp MX13 ook een ontvangstgebouw met horecafaciliteiten dat buiten de openingstijden van de expositie gebruikt kan worden voor rouw- en trouwactiviteiten. Zowel de architectuur als de inrichting dragen bij aan een lichtvoetige maar tegelijk ingetogen atmosfeer. Het gebouw is zorgvuldig gedetailleerd zonder dat er een stijve of museale sfeer ontstaat. In- en exterieur zijn in balans en zorgen samen voor een prettige en gastvrije verblijfsruimte.

Het langgerekte gebouw is aan drie zijden bekleed met zwart hout. De vierde zijde, de noordgevel, wordt gevormd door een brede glazen pui die de binnenruimte via het terras visueel betrekt bij het aangrenzende dorpskerkhof. Juist door het gebouw op deze locatie te realiseren wordt de relatie tussen leven en dood op een vanzelfsprekende manier invoelbaar gemaakt.

De stevige houten spanten van de dakconstructie geven het interieur een zekere monumentaliteit en zorgen door middel van een dakoverstek voor verbinding tussen binnen en buiten. Doordat de spanten bekleed zijn ontstaan er een soort ‘lichtkamertjes’ met elk een eigen daklicht. Van daaruit kan het daglicht direct en indirect naar binnen stromen. Door de hoge reflectiewaarde van de witte spanten konden de daklichten relatief klein zijn. Er is zodoende nauwelijks sprake van opwarming terwijl het interieur wel geniet van (zon)licht uit het zuiden. Deze dakconstructie maakt dat het gebouw ondanks de tamelijk gesloten vorm verrassend licht en helder oogt. 

Project: Ontvangstgebouw, Garmerwolde
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken
Hoofdaannemer:
 Boerbouw, Leek
Architectuur: MX13, Groningen
Interieur ontvangstgebouw : Interne zaken, Groningen
Constructeur: Dijkhuis Ingenieurs, Groningen
Beelden: Peter de Kan & MX13
Data: 2016-2020

Woning WL

2019, Zuidwolde (Gn)

Een kilometer buiten Zuidwolde, midden in de velden, staat de woning van W&L. Een paar jaar geleden verruilden zij hun stadse woning voor deze landelijke woonomgeving. De ruimte in, en vooral rondom het huis sprak hen bijzonder aan. Met de bouwstijl van de woning hadden zij niet echt een klik.

De bouwstijl van het huis laat zich het best typeren als traditioneel-eclectisch. De rustiek ogende woning heeft een grote variëteit aan goothoogtes, kozijnvormen en metselwerk-ornamenten. Maar het meest opvallend is het feit dat woning relatief introvert is, een eigenschap die vanuit de landelijke context onbegrijpelijk is en ongewenst. Zo zit de dakgoot ter plaatse van de woonkamer precies op ooghoogte, waardoor het zicht op de tuin en het landschap wordt belemmerd.

Zo ontstond het idee om deze gevels open te breken door de ramen te vervangen voor hoge raamstroken. MX13 maakte hiervoor een ontwerp en geraamde de bouwkosten. Gaandeweg bleek het meer te renderen om de gehele bestaande gevel te verwijderen en de woning te verrijken met een nieuwe transparante gevel. Om een passend, maar vernieuwd ontwerp te maken heeft MX13 ervoor gekozen bij de dakvorm van de uitbreiding te variëren op de kapvormen van het bestaande huis. Dit geeft de woning een nieuw elan zonder het bestaande te overschreeuwen.

De woonkamer krijgt door de toepassing van een lessenaardak een hoogteaccent naar de tuin, waardoor de lichtinval wordt geoptimaliseerd. Twee grote schuifpuien nemen de laatste belemmering tussen huis en tuin weg. Een overhoeks dakoverstek met metalen zonwering zorgt voor een getrapte overgang tussen binnen en buiten. Het gehele ontwerp is antraciet van kleur, met uitzondering van de blankhouten kozijnen.

Project: Verbouw woning WL, Zuidwolde (Gn)
Opdrachtgever: particulier
Data: 2018-heden
Hoofdaannemer:
 Havenga bouw, Garmerwolde
Contructeur: Burink Constructie Adviesbureau, Hengelo
Oppervlakte: 35 m² extra
Beelden: MX13

Kantoor / datsja Buro Harro

Aan de rand van Nationaal Park De Hoge Veluwe ligt het Buitenplaats Koningsweg. Het is in de Tweede Wereldoorlog aangelegd door de Duitsers en deed na de oorlog dienst als kazerneterrein voor het Nederlandse leger. Na jarenlange leegstand is het sinds een paar jaar volop in ontwikkeling. Om deze processen te sturen in een richting die recht doet aan het verleden, het landschap en de architectonisch belangrijke gebouwen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Onze opdrachtgever Buro Harro, landschapsarchitect, is samen met beeldend kunstenaar en ontdekkingsreiziger Hans Jongerius de initiatiefnemers in deze ontwikkeling. Het masterplan is van Buro Harro en MVRDV.

Het is even zoeken tussen de grote kazernegebouwen naar het bescheiden onderkomen van de landschappers. Maar eenmaal binnen waan je je in een andere wereld. Het gebouw uit 1943 is deels overwoekerd door klimop en maakt een oerachtige indruk. Dat Harro en zijn team zelf de houtkachel opstoken en ook het benodigde brandhout eigenhandig sprokkelen en hakken draagt daar zeker toe bij. Dat Spartaanse karakter impliceert echter ook een gebrek aan comfort, iets waar men vooral in de winterdagen toch wel behoefte aan heeft.

‘Echte landschappen – daar houden wij van. Van de natuur, ook midden in de stad, van wonen alsof je altijd op vakantie bent, van plekken die je raken.’ Dat is tekst waarmee de website van Buro Harro begint en dat vat ook goed de filosofie van het kantoor/datsja goed samen. Een bureau, maar ook een vakantiehuisje. Eigenlijk meer een vakantiehuis waar je ook in kan werken, of een werkplek waar je ook op vakantie kan gaan. Harro de Jong ziet wonen en werken niet als iets wat je op zielloze terreinen moet doen die speciaal voor alleen die functies ontworpen zijn. ‘Je boekt toch ook geen AIRBnB voor een weekendje weg in een saaie nieuwbouw woonwijk…?’ Dat probeert Buro Harro in zijn ontwerpen vorm te geven; een gevoel van thuiskomen en verrassing tegelijk.

Dat idee vormt ook de basis van de Buitenplaats Koningsweg. Gebouwen staan in de natuur, op een sokkel waar op je lekker dan zitten. Natuur tot aan de gevel. Geen poespas of gefrut. Gewoon een heel groot raam een een heel groot landschap! Geen landschap als plaatje, maar een landschap waarin je ook kan zitten. Avonden lang, met een vuurtje, een bbq en een fles wijn. Werk en privé lopen zo een beetje in elkaar over.
Maar ook binnen staat een houtkachel. op kantoor kan dus ook een vuurtje gestookt worden. Er liggen schapenvellen over stoelen zodat je lekker onderuit kunt zakken en een diepe voldane zucht kunt slaken.
En dat de kinderen direct lekker gaan rennen natuurlijk. Dat is ook wat ik fijn vind hier met het gezin: lekker buiten zijn, vuurtje maken, kinderen die buiten spelen. Bramen plukken. Zelfs douchen gebeurt buiten, tussen de bomen en de vogels.

Met dit alles als aanleiding gingen we het bestaande pand verduurzamen en bedachten we een plan om het bestaande gebouw uit te breiden met een vergaderkamer en eigen keuken- en toiletvoorziening. Het geheel moest vanzelfsprekend aansluiten bij het in het beeldkwaliteitsplan omschreven karakter. Daarin staat onder meer dat alle toevoegingen en veranderingen aan gebouwen 100% monochroom moeten worden uitgevoerd. Alleen beton-grijs is toegestaan. Zo blijft helder wat bestaand/monumentaal is en wat niet.

De nieuwbouw volgt logischerwijs uit de doorsnede van het bestaande deel. Het ontwerp voor de uitbreiding heeft een scherpe vormgeving met een abstract voorkomen. Detailloos en eenvoudig. De nieuwbouw lijkt als een lucifersdoosje uit het stenen omhulsel te schuiven. Het stenen gebouwtje gaat trouwens weer helemaal overwoekerd worden door klimop. Door het glooiende maaiveld toestaat een mooie zitrand. Schuifpui open en je zit buiten! De hele aanbouw wordt bekleed met houten geveldelen. Alles vanzelfsprekend in de afgesproken beton-grijze kleur.

Project: Kantoor / datsja Buro Harro, Arnhem
Opdrachtgever: Buro Harro
Ontwerp: MX13 i.s.m. Buro Harro
Hoofdaannemer:

Beelden: MX13
Data: 2018-2020

Verbouw woning A&A

Zoals de straatnaam doet vermoeden liep de Veenweg oorspronkelijk door een laag liggend veengebied tussen Groningen en de kop van Drenthe. Inmiddels in de straat ingekapseld door de stad, maar onderscheidt de bebouwing  zich nadrukkelijk van zijn nieuwbouw omgeving. De vrijstaande woningen hebben royaal karakter en de straat is geen doorgaande weg. Kortom, een geliefde woonplek. Vrijwel alle woningen zijn door de jaren heen een keertje vergroot.  

Toen de huidige bewoners de woning kochten stond er achter het witte hoofdvolume een eenlaagse aanbouw die ernstig verzakt was. Al snel ontstond het plan om deze aanbouw te slopen en de woning aan de achterzijde de te vergroten. Met deze ingreep zou ook de relatie met de tuin versterkt moeten worden.

De kavel is driehoekig van vorm; aan de voorzijde breed en naar achteren toe uitlopend in een punt. We bedachten een concept waarbij de vorm van het hoofdgebouw doorgetrokken werd in eenzelfde nieuw volume. Dit nieuwe deel plaatsen we er gedraaid achter, in de richting van de kavel. Als een harmonica-bus.

De bestaande woning had, waarschijnlijk ingegeven door de drassige veengrond, een opgetilde begane grond vloer. Het nieuwe volume is vanwege de relatie met de tuin juist een paar tredes lager gelegd. Zo wordt de drempel naar de tuin verlaagd en ontstaan er in de woning ruimten met verschillende plafondhoogten. Een terugliggende pui maakt de overgang tussen binnen en buiten nog geleidelijker.

De woning is gebouwd in houtskeletbouw. Niet vooraf geprefabriceerd, maar ter plekke gebouwd. Zo kon de aansluiting tussen de nieuwbouw en het bestaande huis zorgvuldig worden gemaakt. De gevels werden bekleedt met thermisch gemodificeerd hout i.c.m. een zilvergrijze beits. Tijdens de uitvoering hebben de opdrachtgevers besloten ook de bestaande woning vergaand te verduurzamen door het dak beter te isoleren. 

Project: Uitbreiding woning A&A, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Hoofdaannemer:
 MLA bouwmanagement, Groningen
Beelden: MX13
Data: 2018-2020

53 woningen, De Creek

2018, Heerenveen

De Creek bevat in totaal 13 geschakelde vrijstaande-, 16 rij- en 24 twee-onder-een-kapwoningen. Om de bewoners het huis te geven wat ‘past als een jas’ is gekozen voor een vorm van mede-opdrachtgeverschap. Het ontwerpteam werkt eerst de basiswoningen uit en stemt dit af met de gemeente. Daarnaast worden een aantal mogelijke verbouw-varianten ontwikkeld. Met deze types als vertrekpunt wordt in de ontwerpfase gezocht naar kopers. Samen met hen wordt een-op-een de woning verder op maat gemaakt. Dit mede-opdrachtgeverschap is een mooie mix van de zekerheid van projectbouw en de groeiende vraag naar meer individuele invloed van de koper.

Ruim 15 jaar geleden werd gestart met de bouw van de Heerenveense wijk Skoatterwâld. De wijk is inmiddels uitgegroeid tot een geliefde woonwijk met een aantrekkelijke en hoogwaardige openbare ruimte met brede lanen en een diversiteit aan woningtypologieën. De middenzone van Skoatterwâld wijkt af van het sub-urbane karakter van de wijk. Hier bevinden zich de centraal gelegen wijkfuncties met een wat stedelijker karakter.

Nu ook de Noordzijde van Skoatterwâld echt vorm begint te krijgen wordt het tijd de middenzone volwaardig af te ronden. Projectontwikkelaar Rizoem ontwikkelt, in samenwerking met Interra, een concept voor de invulling van De Creek, zoals het gebied vanaf nu genoemd wordt. MX13 heeft de opdracht voor het ontwerp van de 53 woningen.

In nauwe samenwerking met de stedenbouwkundige en projectleider van de gemeente is een ontwerp gemaakt waarbij het bestaande slootje om het plangebied verbreed wordt met 9 meter tot een waterpartij van 17 meter. Een groot deel van de woningen zijn langs de randen van het plangebied geplaatst, direct aan het water! Deze woningtypologie waarborgt een heldere en duurzame stedenbouwkundige rand. Een vlonder en veranda verlengt de woonkamer tot letterlijk aan het water. Zittend op de rand van de vlonder bungelen de teenslippers straks net boven de waterspiegel.

De kenmerkende veranda en het bijbehorend dakoverstek is een terugkomend thema in De Creek. In het hart van De Creek vormt de veranda de overgang tussen de woning en ‘het veld’, een openbare groenstrook met een hoog gras met wilde bloemen. Een gemaaid slingerpad maakt het gebied toegankelijk en via een fiets- en wandelpad takt het plangebied aan op de centrumfuncties en het naastgelegen recreatiegebied. De wijk wordt voor auto’s ontsloten via een nieuwe route aan de oostkant van het plan.

Project: 53 woningen De Creek, Heerenveen
Opdrachtgever: Rizoem/Interra
Data: 2016-heden
Beelden: MX13 en Christiaan Visser

Woning AF

Eind 2016 werd aan de Sionsweg in Rijswijk een vrijstaande woning opgeleverd. De kavel bevindt zich aan de rand van Rijswijk, op de grens met Delft. De naam Sion duikt voor het eerst op toen een groep monniken in 1433 een klooster wilden stichten aan de rand van Delft. Nadat het klooster in de tachtigjarige oorlog verwoest werd is het terrein opgekocht en heeft het achtereenvolgend gediend heeft als buitenplaats en later als tuinbouwgebied. De tuinbouw maakte de afgelopen jaren plaats voor een energieneutrale woonwijk met hoofdzakelijk seriematige woningbouw. Om de geschiedenis niet volledig uit te wissen koos men in het stedenbouwkundig plan ervoor de oorspronkelijke lintbebouwingstructuur aan het kanaal (Kerstanje) te handhaven. De door sanering vrijgekomen tuinbouwkavels aan het kanaal zijn ingevuld met vrijstaande nieuwbouw. In deze structuur bevindt zich de kavel.

Al vanaf de locatie keuze heeft de relatie huis-tuin centraal gestaan. De woning is in samenwerking met Buro Harro (landschapsarchitect) ontworpen zodat landschap en huis optimaal op elkaar aansluit. Het huis bestaat uit twee geschakelde volumes, gekoppeld aan een serie van drie veranda’s. De intimiteit neemt stapsgewijs toe. Aan de straatzijde is het huis nog vrij formeel, aan de achterzijde komt een landschappelijke eigen wereld. Zo ontstaat een prettige tuingerichte woon-oriëntatie met veel privacy. De vormgeving van de woning refereert aan de oorspronkelijke dijkhuizen. Het woonhuis is iets verhoogd aangelegd en uitgevoerd in gekeimd metselwerk (geschilderd). Het achterhuis ligt op maaiveldniveau en is door het zwarte hout meer schuur-achtig van karakter.

De opdrachtgevers hadden de wens het leefgebied op de begane grond te verdelen over verschillende gebieden die desgewenst gekoppeld konden worden. Zo ontstond het idee om de woonkamer in het voorhuis te maken, de woonkeuken in het achterhuis en daar tussenin de muziekkamer te leggen. De woonkamer is deels dubbel hoog en door het afstapje naar het tuinniveau heeft ook de woonkeuken een bovengemiddelde plafondhoogte. Parallel aan de muziekkamer, weggewerkt achter een verdiepinghoge boekenkast, bevindt zich de trap die leidt naar de slaapverdieping. Hier bevinden zich drie slaapkamers, een logeerkamer en twee badkamers. De slaapkamers onder de kap hebben een tussenverdieping of zijn extra hoog. De badkamers zijn bewust compact gehouden. Gekoppeld aan de ouderslaapkamer is een werkplek gemaakt die via een glazen pui in verbinding staat met de woonkamer.

Collega-architect burovanplan, met wie MX13 als netwerkbureau regelmatig samenwerkt, maakte tijdens het ontwerpproces diverse bouwkostenramingen. Burovanplan vervaardigde ook de uitvoeringstekeningen en werkte mee aan de aannemersselectie. Aannemersbedrijf P. Van Ommeren (Moerkapelle) heeft het werk met grote precisie uitgevoerd. Dit is onder andere zichtbaar in de planknaden die overal keurig doorlopen. Voor de specifieke keuze het gevel- en vlonderhout kregen we advies van Innovita. Het zwarte hout is behandeld met een duurzame mineraal verfsysteem waardoor het onderhoud laag is. Een primeur in Nederland. Het blanke hout is behandeld met een transparante beits waardoor de warme houttinten extra worden benadrukt.

Project: Veranda-woning Rijswijk
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2016
Bouwkundige uitwerking:burovanplan, Groningen
Tuinontwerp: Buro Harro, Arnhem
Hoofdaannemer:
 P. van Ommeren, Moerkapelle
Geveladvies: Innovita advies & projectbegeleiding, Woerden
Oppervlakte: 220 m²
Beelden: Particulier en MX13

Woning JJ

2011, Groningen

MX13 kwam op cruciale momenten in het ontwerpproces met ideeën waar wij uit onszelf nooit op gekomen zouden zijn. Tegelijk was de samenwerking met MX13 zo interactief dat het ontwerp uiteindelijk voelt als van onszelf. Bij tegenslag tijdens de vergunningverlening heeft MX13 kans gezien deze positief om te buigen tot een voordeel in de kwaliteit van het ontwerp. Die mentale kracht heeft ons geholpen niet bij de pakken neer te gaan zitten, wanneer het even niet mee zat.  Jan en Juul van der Scheer, opdrachtgever.

In 1988 vatte de gemeente Groningen het plan op om in de nieuw te bouwen wijk De Hunze bijzondere aandacht te besteden aan de Rietveldlaan. Tien regionale architecten werd gevraagd een ontwerp te maken voor in totaal 17 vrijstaande woningen op basis van strikte voorwaarden op het gebied van bouwstijl en materiaalgebruik. Helaas werden de woningen destijds om bezuinigingsredenen te klein en te schraal gebouwd. Twintig jaar later zijn vrijwel alle woningen inmiddels uitgebreid.

Rietveldlaan 37 vormde hierop tot voor kort een uitzondering. Desondanks voldeed de woning op een aantal belangrijke punten niet meer aan de woonwens van de huidige bewoners. De entree van de woning was slecht vindbaar, de woning beschikte over onvoldoende bergruimte en de bijkeuken en badkamer waren te klein en erg gedateerd.

Ondanks deze mankementen spreekt uit het ontwerp van de uitbreiding ook waardering door voor de architectuur van de bestaande woning. De opdrachtgevers hechtten ook waarde aan dat de nieuwbouw in harmonie met de bestaande woning ontwikkeld werd. ’Niet ook zo’n onooglijke puist aan ons huis a.u.b.!’

In contrast met de transparante voorgevel van de bestaande woning is de nieuwbouw een gesloten zwart volume. Alle diendende functies zijn in dit volume ondergebracht. Aan een zijde is in het zwarte blokje een hoek weggehakt waardoor de entree goed zichtbaar wordt. In reactie op de toch wat krappe plafondhoogte van de jaren ‘90 is de entree nu dubbel hoog. Een glasdak zorgt voor een zee van licht in de entreehal. De hal staat in verbinding met de overloop en een werkkamer op de eerste verdieping. Zo ontvouwt zich een functioneel interieur waarin ruimte en daglicht een hoofdrol vertolken.

 

Project: Verbouw woning JJ, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2010 – 2011
Bouwkundige uitwerking: burovanplan, Roderwolde
Hoofdaannemer:Peter Knol Bouwbedrijf, Groningen
Oppervlakte extra: 70 m²
Beelden: SAPh, Rob de Jong en Siese Veenstra

Woning AM

Oostmahorn ligt aan het Lauwersmeer. Vroeger vertrok vanaf daar de veerdienst naar Lauwersoog. Nadat in 1969 een dijk het Lauwersmeer afsloot van de Waddenzee verloor Oostmahorn zijn regionale betekenis. Recreatie kwam ervoor in de plaats, want aan schoonheid en kwaliteit van het omliggend landschap heeft het dorp niet ingeleverd. 

A&M wonen al jaren in Oostmahorn, in een voormalig gebouw van de PTT telefoonversterker. Een prachtige plek. Toch wilden ze graag een woonplek met een nog sterkere verbinding met het water. Iets verderop kwam een aantal bouwkavels te koop. De gemeente had bouwrichtlijnen opgesteld ter versterking van de dorpse karakteristiek en diversiteit. Later bleek dat één van deze regels bepalend is geworden voor de totstandkoming van het ontwerp. 

De gemeentelijke overheid stelde namelijk als eis dat iedere woning een zadeldak moest hebben met een nok haaks op de straat of haaks op de nok van de buren. Aangezien de directe buren inmiddels een woning hadden gerealiseerd met een nok parallel aan de straat (het meest praktisch) moesten wij een woning maken met een nok haaks daarop. In combinatie met de beperkte diepte van de bouwkavel leidde dit tot een hele kleine woning, of twee kleine woningen met ieder een eigen kap. Beide opties waren praktisch onwenselijk. 

Uiteindelijk hebben we gebruik gemaakt van ruimte binnen de bouwregels. De kavel bevindt zich namelijk in de bocht van de weg, waardoor we een V-vormige nok konden maken die toch haaks op de weg staat. Feitelijk twee samengesmolten volumes; de woon- en werkruimte. Dit leidde tot een woning met een gezicht aan de straat en twee gezichten aan de waterkant. De dakpan en de baksteen zijn optisch sterk verwant waardoor de woning een minimalistische indruk maakt. De waterkantzijde is van hout met een veranda die perfect past bij de vlonder en de steiger. De opdrachtgevers willen bouwen voor de toekomst. We gaan dat vormgeven door het toepassen van een kruipruimteloze vloer, waardoor er weinig gegraven hoeft te worden. Er wordt gebouwd in strobouw (Strotec) gecombineerd met houtskeletbouw. De woning krijgt een massief houten vloer. Dus zowel qua materialisatie als qua ontwerp sluit dit nieuwe huis naadloos aan op de omgeving.

Project: Woning AM
Opdrachtgever: particulier
Aannemer: MY strobouw, Groningen
Data: 2020
Beelden: MX13

BGIX, CPO complex

2020, Amsterdam

**Winnaar van de GRAEX, de Groninger Architectuur Export prijs
(De GRAEX wordt jaarlijks door de stadsbouwmeester uitgereikt aan het architectenbureau dat Groningen als architectuurstad buiten de stadsgrenzen op de kaart zet.)

Begin 2016 deed MMIXED architecten, een samenwerkingsverband tussen de architectenbureaus TAM2 en MX13, mee aan een CPO-selectie in Buiksloterham, Amsterdam-Noord. Buiksloterham is een transformatiegebied. Tot voor kort werd het gebied gedomineerd door bedrijven en braakliggende terreinen. Langzaam maar zeker verandert het gebied in een gemengd woon/werkgebied. TAM2-architect Martijn Meester bouwde in 2014 zijn eigen huis in Buiksloterham en behoort daarmee tot een van de woonpioniers op deze destijds nog ruige plek. Inmiddels wordt er volop gebouwd, voor een groot deel in particulier opdrachtgeversschap. Bij particulier opdrachtgeverschap (PO) ontwikkel je zonder tussenkomst van een projectontwikkelaar je woning. Je draagt dus zelf de risico’s, maar bepaalt ook zelf hoe je wilt wonen en waar je je geld aan uitgeeft. CPO (collectief particulier opdrachtgeversschap) is de groepsequivalent van PO.

Kavel 20, de jongste ontwikkeling in Buiksloterham, is opgedeeld in 6 percelen, kavel 20A-F. Geënthousiasmeerd door de kansen van zelfbouw schreef MMIXED met een 9-koppige bouwgroep BGIX in op Kavel 20B, de kleinste van de zes. Dit leek ons een passende schaal voor een púúr CPO project. Doel daarbij was om bottum-up, zonder vooropgezet project of ontwerp, te werken aan 9 maatwerk-woningen verdeeld over een voor- en achterhuis. Negen woningen voor negen leden, vandaar de naam Bouwgroep Negen, in romeinse cijfers geschreven als BGIX. Vrijwel alle bouwgroepleden bleken zelfstandig ondernemer. Dit kwam goed uit aangezien 20% van het BVO niet-wonen (lees: werk-)functies moest bevatten. Duurzaamheidsambities, invloed van het individu en risicobeheersing vormden de belangrijkste gemeentelijke selectiecriteria.

In mei 2016 won BGIX de selectie uit drie bouwgroepen en tekende de bouwgroep de optieovereenkomst op de grond. Er kon nu worden gestart met het ontwerp. Maar voordat de eerste strepen op papier stonden werd er veel energie gestoken in de uitwerking van de noodzakelijke randvoorwaarden: oprichting van de vereniging, vaststelling van de statuten, rolverdeling, taakgroepen, verdeelsleutel etc. Nadat alle condities helder waren startte een intensief ontwerpproces waarbij iedere bewoner zijn/haar plek zocht in het binnen het kavelpaspoort vastgestelde bouwvolume. Voor een eerlijke verdeling van de plekken kregen de laagst gelegen verdiepingen een hogere plafondhoogte, als compensatie voor het extra aan uitzicht op de bovenste woonlaag. In een afwisseling van collectieve en individuele overlegsessies kreeg het ontwerp vorm.

We vonden het belangrijk het gebouw niet uiteen te laten vallen in een optelsom van standaardverdiepingen, maar het als een geheel te ontwerpen. Zo valt het ondanks de beperkte schaal niet weg tegen de grote buurpanden. Tegelijkertijd wilden we in de gevel laten zien dat het achterliggend programma geen homogeen karakter heeft. Ieder huis is immers verschillend. Vandaar geen repeterende ramen of modulaire eenheden. Het is juist die individualiteit die een CPO project zo uniek maakt.

Aan de hand van de door de bouwgroep aangedragen thema’s ‘industrieel’, ‘hoge plafonds’, ‘licht’ en ‘warm binnengebied’ werd een gebouw ontworpen met een voor- en een achterhuis. Daartussen ligt een binnentuin. De gemetselde straatgevels hebben een bufferfunctie richting de stad. Slanke aluminium kozijnen geven de sfeer van stalen kozijnen zonder historiserend te zijn. Het glas ligt vlak in de gevel. Iedere bewoner koos zelf zijn/haar kozijn(afmeting). Door de kozijnstijlen van de verschillende kozijnen in elkaars verlengde te leggen ontstaat samenhang in de verder door individualiteit gekenmerkte gevel.

De binnenwereld is volledig van hout. De terrasvormige gebouwopbouw zorgt voor een optimale lichtinval in de binnentuin en geeft elke woning een dakterras. Zo loopt het wonen drempelloos van binnen naar buiten waardoor de binnentuin een integraal onderdeel vormt van de woning. Voor het materiaalgebruik hebben we gekozen voor duurzame materialen als gerecyclede baksteen, sedumdaken en betonmortel o.b.v. recyclinggranulaat. Triple-glas, hoge isolatiewaarden van gevel/dak/vloer en aanvullende installatietechnische ingrepen verlagen de EPC tot 0,15.

Project: CPO project van 9 wooneenheden Buiksloterham, Amsterdam
Opdrachtgever: Bouwgroep IX (BGIX)
Data: 2020
Hoofdaannemer:
 Heutink Ontwikkeling en Bouw
Contructeur: W2N, Drachten
Oppervlakte: 1500 m² BVO (verdeeld over 9 woningen)
Beelden: MMIXED (Samenwerking TAM 2 en MX13)

X