| credits
design/webdesign
Thonik
webdesign/webdevelopment
Ramon Dreise
fotografie
SAPh

Woning WP

X

Appartementen Ameland

2018, Buren

Ameland is voor velen een geliefde vakantiebestemming. De toeristische piek ligt vanzelfsprekend in het zomerseizoen. Campings, vakantiehuisjes en groepsaccommodaties zijn dan volgeboekt. Toch heeft Ameland ook buiten de zomer  een verrassend grote bezoekersstroom. Het zijn dan voornamelijk wat oudere gasten die een vakantiehuisje huren.

Het gemeentelijk beleid is erop gericht om het ‘jaarrond’ bezoek naar het Waddeneiland te stimuleren. Daarvoor zijn meer kleinschalige accommodaties noodzakelijk, aangezien de groepsaccommodaties vooral in de zomermaanden worden bevolkt. Ze renderen dus minder dan ‘kleine huisjes’. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kopers niet in de rij stonden toen het Kraaijenest, een uitgewoonde groepsaccommodatie in Buren, te koop werd aangeboden. Onze opdrachtgevers speelden hierop in door de locatie aan te kopen en MX13 te vragen een plan te maken voor splitsbare eenheden die geschikt waren voor grote èn kleine groepen.

Wij vonden het belangrijk om een gebouw te maken dat goed ingepast werd in het beschermde dorpsgezicht. Daarom is voor het ontwerp de traditionele Amelandse schuur als uitgangspunt genomen. Door een meer abstracte detaillering wordt een historiserend effect in de nieuwbouw echter vermeden. Het gebouw staat schijnbaar gedraaid op de kavel. De schuurzijde is gericht naar de straat, de ‘voorgevel’ naar de westkant. Dat geeft het gebouw extra abstractie en maakt de straat minder formeel. Deze oriëntatie ten opzichte van de weg komt overeen met de plaatsing van meer Amelandse boerderijen aan de zandwegen van destijds. De koeien liepen vroeger namelijk vanaf de weilanden, over het zandpad zo de schuur in. Door de zwarte gevel aan de straat te voorzien van een groot raam met verschuifbare zonwering wordt de associatie met een schuur verder versterkt.

Het gebouw bevat vier appartementen, waarvan er twee koppelbaar zijn door middel van een schuifwand. Het geheel  wordt afgedekt met een kap met traditionele oranje dakpannen. De onderste strook van het dak, het deel waaronder de veranda schuilgaat, is bekleed met zwarte metalen beplating.

Project: 4 vakantieappartementen, Buren
Opdrachtgever: Juding belastingadvies B.V.
Data: 2017-heden
Hoofdaannemer:Bouwbedrijf Van der Woude bv, Gorredijk
Oppervlakte: 550  m²
Beelden: MX13

Verbouw woning A&A

Zoals de straatnaam doet vermoeden liep de Veenweg oorspronkelijk door een laag liggend veengebied tussen Groningen en de kop van Drenthe. Inmiddels in de straat ingekapseld door de stad, maar onderscheidt de bebouwing  zich nadrukkelijk van zijn nieuwbouw omgeving. De vrijstaande woningen hebben royaal karakter en de straat is geen doorgaande weg. Kortom, een geliefde woonplek. Vrijwel alle woningen zijn door de jaren heen een keertje vergroot.  

Toen de huidige bewoners de woning kochten stond er achter het witte hoofdvolume een eenlaagse aanbouw die ernstig verzakt was. Al snel ontstond het plan om deze aanbouw te slopen en de woning aan de achterzijde de te vergroten. Met deze ingreep zou ook de relatie met de tuin versterkt moeten worden.

De kavel is driehoekig van vorm; aan de voorzijde breed en naar achteren toe uitlopend in een punt. We bedachten een concept waarbij de vorm van het hoofdgebouw doorgetrokken werd in eenzelfde nieuw volume. Dit nieuwe deel plaatsen we er gedraaid achter, in de richting van de kavel. Als een harmonica-bus.

De bestaande woning had, waarschijnlijk ingegeven door de drassige veengrond, een opgetilde begane grond vloer. Het nieuwe volume is vanwege de relatie met de tuin juist een paar tredes lager gelegd. Zo wordt de drempel naar de tuin verlaagd en ontstaan er in de woning ruimten met verschillende plafondhoogten. Een terugliggende pui maakt de overgang tussen binnen en buiten nog geleidelijker.

De woning is gebouwd in houtskeletbouw. Niet vooraf geprefabriceerd, maar ter plekke gebouwd. Zo kon de aansluiting tussen de nieuwbouw en het bestaande huis zorgvuldig worden gemaakt. De gevels werden bekleedt met thermisch gemodificeerd hout i.c.m. een zilvergrijze beits. Tijdens de uitvoering hebben de opdrachtgevers besloten ook de bestaande woning vergaand te verduurzamen door het dak beter te isoleren. 

Project: Uitbreiding woning A&A, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Hoofdaannemer:
 MLA bouwmanagement, Groningen
Beelden: MX13
Data: 2018-2020

Kantoor / datsja Buro Harro

Aan de rand van Nationaal Park De Hoge Veluwe ligt de Buitenplaats Koningsweg. Het gebied is tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegd door de Duitsers en deed na de oorlog dienst als kazerneterrein voor het Nederlandse leger. Na jarenlange leegstand is het gebied sinds een paar jaar volop in ontwikkeling. Om deze ontwikkeling te sturen op een manier die recht doet aan het verleden, het landschap en de architectonisch belangrijke gebouwen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Onze opdrachtgever Buro Harro (landschapsarchitect) en Hans Jungerius (beeldend kunstenaar en ontdekkingsreiziger) zijn initiatiefnemers voor de gebiedsontwikkeling geweest. Het masterplan is van Buro Harro en MVRDV.

Het was even zoeken tussen de grote kazernegebouwen naar het bescheiden onderkomen van Buro Harro. Maar eenmaal binnen waande je je in een andere wereld. Het gebouw uit 1943 was deels overwoekerd door klimop en maakte een oerachtige indruk.

De wens was een kantoor dat voelt als een vakantiehuisje, of een vakantiehuisje waarin ook gewerkt wordt. Zo hebben ze het graag: wonen en werken op plekken die je ook zou boeken op Airbnb, in een écht landschap. Met een gevoel van thuiskomen en verrassing tegelijk.
Het beeldkwaliteitsplan van Buitenplaats Koningsweg is erop gebaseerd: gebouwen staan ín de natuur. Natuur tot aan de gevel.

Met dit alles als aanleiding besloten we het bestaande pand te verduurzamen en bedachten we een plan om het bestaande gebouw uit te breiden met een vergaderkamer en eigen keuken- en toiletvoorziening. Het geheel moest vanzelfsprekend aansluiten bij het in het beeldkwaliteitsplan omschreven karakter. Daarin staat onder meer dat alle toevoegingen en veranderingen aan gebouwen 100% monochroom in RAL 7043 moeten worden uitgevoerd. Zodat helder blijft wat bestaand/monumentaal is en wat niet.

We kozen voor een grote ingreep zonder poespas of gefrut. De nieuwbouw heeft dezelfde doorsnede als het bestaande gebouw. Het ontwerp voor de uitbreiding heeft een scherpe vormgeving met een abstract voorkomen. Detailloos en eenvoudig. De nieuwbouw lijkt als een lucifersdoosje uit het stenen omhulsel te schuiven. Door het glooiende maaiveld ontstaat een mooie zitrand. Schuifpui open, stap in het landschap en geniet van een vuurtje, een bbq en een lekker glas wijn. Het stenen gebouwtje gaat opnieuw overwoekerd worden door klimop.
Van binnen is het interieur sereen. Een houten volume herbergt een keuken, het toilet en de slaapverdieping. Alle toevoegingen zijn uitgevoerd in berkenhout. Net als de uitbouw en de tafels.

Project: Kantoor / datsja Buro Harro, Arnhem
Opdrachtgever: Buro Harro
Ontwerp: MX13 i.s.m. Buro Harro
Hoofdaannemer:

Beelden: MX13
Data: 2018-2020

BGIX, CPO complex

2020, Amsterdam

**Winnaar van de GRAEX, de Groninger Architectuur Export prijs
(De GRAEX wordt jaarlijks door de stadsbouwmeester uitgereikt aan het architectenbureau dat Groningen als architectuurstad buiten de stadsgrenzen op de kaart zet.)

Begin 2016 deed MMIXED architecten, een samenwerkingsverband tussen de architectenbureaus TAM2 en MX13, mee aan een CPO-selectie in Buiksloterham, Amsterdam-Noord. Buiksloterham is een transformatiegebied. Tot voor kort werd het gebied gedomineerd door bedrijven en braakliggende terreinen. Langzaam maar zeker verandert het gebied in een gemengd woon/werkgebied. TAM2-architect Martijn Meester bouwde in 2014 zijn eigen huis in Buiksloterham en behoort daarmee tot een van de woonpioniers op deze destijds nog ruige plek. Inmiddels wordt er volop gebouwd, voor een groot deel in particulier opdrachtgeversschap. Bij particulier opdrachtgeverschap (PO) ontwikkel je zonder tussenkomst van een projectontwikkelaar je woning. Je draagt dus zelf de risico’s, maar bepaalt ook zelf hoe je wilt wonen en waar je je geld aan uitgeeft. CPO (collectief particulier opdrachtgeversschap) is de groepsequivalent van PO.

Kavel 20, de jongste ontwikkeling in Buiksloterham, is opgedeeld in 6 percelen, kavel 20A-F. Geënthousiasmeerd door de kansen van zelfbouw schreef MMIXED met een 9-koppige bouwgroep BGIX in op Kavel 20B, de kleinste van de zes. Dit leek ons een passende schaal voor een púúr CPO project. Doel daarbij was om bottum-up, zonder vooropgezet project of ontwerp, te werken aan 9 maatwerk-woningen verdeeld over een voor- en achterhuis. Negen woningen voor negen leden, vandaar de naam Bouwgroep Negen, in romeinse cijfers geschreven als BGIX. Vrijwel alle bouwgroepleden bleken zelfstandig ondernemer. Dit kwam goed uit aangezien 20% van het BVO niet-wonen (lees: werk-)functies moest bevatten. Duurzaamheidsambities, invloed van het individu en risicobeheersing vormden de belangrijkste gemeentelijke selectiecriteria.

In mei 2016 won BGIX de selectie uit drie bouwgroepen en tekende de bouwgroep de optieovereenkomst op de grond. Er kon nu worden gestart met het ontwerp. Maar voordat de eerste strepen op papier stonden werd er veel energie gestoken in de uitwerking van de noodzakelijke randvoorwaarden: oprichting van de vereniging, vaststelling van de statuten, rolverdeling, taakgroepen, verdeelsleutel etc. Nadat alle condities helder waren startte een intensief ontwerpproces waarbij iedere bewoner zijn/haar plek zocht in het binnen het kavelpaspoort vastgestelde bouwvolume. Voor een eerlijke verdeling van de plekken kregen de laagst gelegen verdiepingen een hogere plafondhoogte, als compensatie voor het extra aan uitzicht op de bovenste woonlaag. In een afwisseling van collectieve en individuele overlegsessies kreeg het ontwerp vorm.

We vonden het belangrijk het gebouw niet uiteen te laten vallen in een optelsom van standaardverdiepingen, maar het als een geheel te ontwerpen. Zo valt het ondanks de beperkte schaal niet weg tegen de grote buurpanden. Tegelijkertijd wilden we in de gevel laten zien dat het achterliggend programma geen homogeen karakter heeft. Ieder huis is immers verschillend. Vandaar geen repeterende ramen of modulaire eenheden. Het is juist die individualiteit die een CPO project zo uniek maakt.

Aan de hand van de door de bouwgroep aangedragen thema’s ‘industrieel’, ‘hoge plafonds’, ‘licht’ en ‘warm binnengebied’ werd een gebouw ontworpen met een voor- en een achterhuis. Daartussen ligt een binnentuin. De gemetselde straatgevels hebben een bufferfunctie richting de stad. Slanke aluminium kozijnen geven de sfeer van stalen kozijnen zonder historiserend te zijn. Het glas ligt vlak in de gevel. Iedere bewoner koos zelf zijn/haar kozijn(afmeting). Door de kozijnstijlen van de verschillende kozijnen in elkaars verlengde te leggen ontstaat samenhang in de verder door individualiteit gekenmerkte gevel.

De binnenwereld is volledig van hout. De terrasvormige gebouwopbouw zorgt voor een optimale lichtinval in de binnentuin en geeft elke woning een dakterras. Zo loopt het wonen drempelloos van binnen naar buiten waardoor de binnentuin een integraal onderdeel vormt van de woning. Voor het materiaalgebruik hebben we gekozen voor duurzame materialen als gerecyclede baksteen, sedumdaken en betonmortel o.b.v. recyclinggranulaat. Triple-glas, hoge isolatiewaarden van gevel/dak/vloer en aanvullende installatietechnische ingrepen verlagen de EPC tot 0,15.

Project: CPO project van 9 wooneenheden Buiksloterham, Amsterdam
Opdrachtgever: Bouwgroep IX (BGIX)
Data: 2020
Hoofdaannemer:
 Heutink Ontwikkeling en Bouw
Contructeur: W2N, Drachten
Oppervlakte: 1500 m² BVO (verdeeld over 9 woningen)
Beelden: MMIXED (Samenwerking TAM 2 en MX13)

Woning AF

Eind 2016 werd aan de Sionsweg in Rijswijk een vrijstaande woning opgeleverd. De kavel bevindt zich aan de rand van Rijswijk, op de grens met Delft. De naam Sion duikt voor het eerst op toen een groep monniken in 1433 een klooster wilden stichten aan de rand van Delft. Nadat het klooster in de tachtigjarige oorlog verwoest werd is het terrein opgekocht en heeft het achtereenvolgend gediend heeft als buitenplaats en later als tuinbouwgebied. De tuinbouw maakte de afgelopen jaren plaats voor een energieneutrale woonwijk met hoofdzakelijk seriematige woningbouw. Om de geschiedenis niet volledig uit te wissen koos men in het stedenbouwkundig plan ervoor de oorspronkelijke lintbebouwingstructuur aan het kanaal (Kerstanje) te handhaven. De door sanering vrijgekomen tuinbouwkavels aan het kanaal zijn ingevuld met vrijstaande nieuwbouw. In deze structuur bevindt zich de kavel.

Al vanaf de locatie keuze heeft de relatie huis-tuin centraal gestaan. De woning is in samenwerking met Buro Harro (landschapsarchitect) ontworpen zodat landschap en huis optimaal op elkaar aansluit. Het huis bestaat uit twee geschakelde volumes, gekoppeld aan een serie van drie veranda’s. De intimiteit neemt stapsgewijs toe. Aan de straatzijde is het huis nog vrij formeel, aan de achterzijde komt een landschappelijke eigen wereld. Zo ontstaat een prettige tuingerichte woon-oriëntatie met veel privacy. De vormgeving van de woning refereert aan de oorspronkelijke dijkhuizen. Het woonhuis is iets verhoogd aangelegd en uitgevoerd in gekeimd metselwerk (geschilderd). Het achterhuis ligt op maaiveldniveau en is door het zwarte hout meer schuur-achtig van karakter.

De opdrachtgevers hadden de wens het leefgebied op de begane grond te verdelen over verschillende gebieden die desgewenst gekoppeld konden worden. Zo ontstond het idee om de woonkamer in het voorhuis te maken, de woonkeuken in het achterhuis en daar tussenin de muziekkamer te leggen. De woonkamer is deels dubbel hoog en door het afstapje naar het tuinniveau heeft ook de woonkeuken een bovengemiddelde plafondhoogte. Parallel aan de muziekkamer, weggewerkt achter een verdiepinghoge boekenkast, bevindt zich de trap die leidt naar de slaapverdieping. Hier bevinden zich drie slaapkamers, een logeerkamer en twee badkamers. De slaapkamers onder de kap hebben een tussenverdieping of zijn extra hoog. De badkamers zijn bewust compact gehouden. Gekoppeld aan de ouderslaapkamer is een werkplek gemaakt die via een glazen pui in verbinding staat met de woonkamer.

Collega-architect burovanplan, met wie MX13 als netwerkbureau regelmatig samenwerkt, maakte tijdens het ontwerpproces diverse bouwkostenramingen. Burovanplan vervaardigde ook de uitvoeringstekeningen en werkte mee aan de aannemersselectie. Aannemersbedrijf P. Van Ommeren (Moerkapelle) heeft het werk met grote precisie uitgevoerd. Dit is onder andere zichtbaar in de planknaden die overal keurig doorlopen. Voor de specifieke keuze het gevel- en vlonderhout kregen we advies van Innovita. Het zwarte hout is behandeld met een duurzame mineraal verfsysteem waardoor het onderhoud laag is. Een primeur in Nederland. Het blanke hout is behandeld met een transparante beits waardoor de warme houttinten extra worden benadrukt.

Project: Veranda-woning Rijswijk
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2016
Bouwkundige uitwerking:burovanplan, Groningen
Tuinontwerp: Buro Harro, Arnhem
Hoofdaannemer:
 P. van Ommeren, Moerkapelle
Geveladvies: Innovita advies & projectbegeleiding, Woerden
Oppervlakte: 220 m²
Beelden: Particulier en MX13

Woning WL

2019, Zuidwolde (Gn)

Een kilometer buiten Zuidwolde, midden in de velden, staat de woning van W&L. Een paar jaar geleden verruilden zij hun stadse woning voor deze landelijke woonomgeving. De ruimte in, en vooral rondom het huis sprak hen bijzonder aan. Met de bouwstijl van de woning hadden zij niet echt een klik.

De bouwstijl van het huis laat zich het best typeren als traditioneel-eclectisch. De rustiek ogende woning heeft een grote variëteit aan goothoogtes, kozijnvormen en metselwerk-ornamenten. Maar het meest opvallend is het feit dat woning relatief introvert is, een eigenschap die vanuit de landelijke context onbegrijpelijk is en ongewenst. Zo zit de dakgoot ter plaatse van de woonkamer precies op ooghoogte, waardoor het zicht op de tuin en het landschap wordt belemmerd.

Zo ontstond het idee om deze gevels open te breken door de ramen te vervangen voor hoge raamstroken. MX13 maakte hiervoor een ontwerp en geraamde de bouwkosten. Gaandeweg bleek het meer te renderen om de gehele bestaande gevel te verwijderen en de woning te verrijken met een nieuwe transparante gevel. Om een passend, maar vernieuwd ontwerp te maken heeft MX13 ervoor gekozen bij de dakvorm van de uitbreiding te variëren op de kapvormen van het bestaande huis. Dit geeft de woning een nieuw elan zonder het bestaande te overschreeuwen.

De woonkamer krijgt door de toepassing van een lessenaardak een hoogteaccent naar de tuin, waardoor de lichtinval wordt geoptimaliseerd. Twee grote schuifpuien nemen de laatste belemmering tussen huis en tuin weg. Een overhoeks dakoverstek met metalen zonwering zorgt voor een getrapte overgang tussen binnen en buiten. Het gehele ontwerp is antraciet van kleur, met uitzondering van de blankhouten kozijnen.

Project: Verbouw woning WL, Zuidwolde (Gn)
Opdrachtgever: particulier
Data: 2018-heden
Hoofdaannemer:
 Havenga bouw, Garmerwolde
Contructeur: Burink Constructie Adviesbureau, Hengelo
Oppervlakte: 35 m² extra
Beelden: MX13

Woning MI

2015, Groningen

*Tweede plaats Gouden Publiekskiezel 2016*

‘We zijn heel blij met de opbouw door MX13 ontworpen. Een resultaat waar we trots op zijn en waar ook de passie, kennis, creativiteit en grote betrokkenheid van Marnix tijdens het gehele proces, zichtbaar in terugkomt. We zijn blij dat we in een prettige samenwerking met de oorspronkelijke architect een geheel eigen en opzichzelfstaand deel aan de woning hebben kunnen toevoegen. Een extra ruimte en een heerlijk dakterras met strakke afwerking.’ Martin en Ingeborg, opdrachtgevers.

In de zomer van 2014 kreeg MX13 de vraag de technische en juridische mogelijkheden van een extra bouwlaag aan de Langestraat te onderzoeken. De ruimte moest dienen als muziek- en filmruimte, en een toekomstig dakterras ontsluiten. Bleek een opbouw mogelijk zijn, dan werd de woning aangekocht.

Het realiseren van een extra verdieping lag wat precair. Het bestemmingsplan liet weliswaar ruimte voor een afwijking van de maximale bouwhoogte, maar hierop aanspraak maken legt een flinke hypotheek op het ontwerp. Zowel welstand als stedenbouw dienen hun medewerking te verlenen aan deze regeling. Voor MX13 een bijzondere opgave om een maatpak te maken met een stedenbouwkundig en architectonisch overtuigend statement.

Het ontwerp bevat naast een film- en muziekruimte ook een tweede badkamer zodat de kamer in de toekomst geschikt is als slaapkamer. Schuifpuien bieden toegang tot een ruim dakterras. De borstwering is uitgevoerd als een 60 cm brede tafel waarop je je drankje kunt neerzetten terwijl je geniet van het uitzicht. De grote installatieschacht van het bestaande huis moest een verdieping doorgetrokken worden tot aan de hoogte van het nieuwe dak. In samenspraak met de opdrachtgevers is nagedacht over materiaalgebruik en uitstraling. In contrast met de bestaande bebouwing die stevig en aards oogt, is de opbouw juist abstract vormgegeven. Om dit te bereiken is het project vrijwel detailloos, dus zonder daktrim en traditionele hekwerken. Het toepassen van metalen gevelbekleding versterkt de objectachtige, niet-bouwkundige uitstraling. De monochrome kleur geeft de uitbreidingen extra samenhang. De schuine hoeken in de borstwering en dakrand zijn gemaakt door Meilof Riks, een gespecialiseerd bedrijf dat 3D gefreesd polystyreen omkleedt met aluminium zetwerk.

 

Project: Onder de radar, CiBoGa Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2014 – 2015
Hoofdaannemer:
 Bouwbedrijf Tamminga, Buitenpost
Oppervlakte extra: 35 m² plus dakterras
Beelden: Peter de Kan

Schoolkerk, Garmerwolde

2020, Garmerwolde

**Genomineerd voor Architectenweb Awards 2020, categorie Interieur van het Jaar.

In het gehucht Garmerwolde, op minder dan 10 kilometer afstand van de Groninger Martinitoren, staat een dertiende-eeuwse kerk met een robuuste, vrijstaande klokkentoren. Wie de oude toren binnengaat wordt verrast door twee hagelwitte wenteltrappen, een ontwerp van architectenbureau MX13. Ze staan als een minimalistisch statement in de met kloostermoppen ommuurde ruimte, een ontmoeting van de 21e eeuw met de Middeleeuwen.

Educatief 
De verbouwde toren maakt deel uit van een educatief project van Museum Catharijneconvent onder de titel Feest! Weet wat je viert. Met dit project wil het Catharijneconvent samen met lokale partners de Nederlandse jeugd via exposities kennis laten maken met de achtergronden van religieuze tradities. Zo willen de initiatiefnemers de interculturele dialoog in Nederland een positieve impuls geven, eigenlijk het omgekeerde van onbekend-maakt-onbemind. Op tien locaties in Nederland kunnen leerlingen van de basisschool iets ontdekken en leren begrijpen van religieuze feesten. In Noord-Nederland wordt samengewerkt met de Stichting Oude Groninger Kerken. Die beheert in provincie en stad talloze architectonische monumenten en zag potentie in de kerk van Garmerwolde met zijn plafondschilderingen en de ongebruikte ruimte van de toren. In feite is Feest! In Oost en West een verticale museumvleugel, waarbij vier christelijke en vier islamitische feesten in beeld worden gebracht. Met het project wil de SOGK een bijdrage van cultureel maatschappelijk belang leveren en tegelijk een toeristische impuls aan het dorp. Bezoekers worden welkom geheten in een ontvangstgebouw, waarna zij via het kerkterrein de kerk en de toren betreden. De expositie is op schooldagen door groepen kinderen van het primair onderwijs te bezoeken en in het weekend door individuele bezoekers. MX13 is verantwoordelijk voor het architectonisch ontwerp van het ontvangstgebouw, een nieuwe kerkentree en de verbouwing van de toren.

Inhoud
Het hoogtepunt van de tentoonstelling vormt een bezoek aan de toren. Door het beklimmen van de ene trap en later weer af te dalen langs de andere maakt men een ontdekkingsreis langs de acht godsdienstige feesten. De dubbele trap, die een hoogte van circa vijftien meter overspant, heeft een spiralende cyclische vorm.
De opgaande trap leidt langs Kerstmis, Pasen, Laylat al-Qadr (Nacht van de beslissing) en Hemelvaart. Bij het afdalen passeren bezoekers de Ramadan, Eid al-Fitr (Suikerfeest), Eid al-Adha (Offerfeest) en Pinksteren. Studio 212 Fahrenheit verbeeldde deze religieuze feestdagen door nieuwe symbolen te zoeken in plaats van beschrijvingen, of bestaande afbeeldingen te gebruiken. De moderne beeldtaal is niet alleen leerzaam, ze zijn ook visueel prikkelend.

Beleving
Doordat ook de onderkant van de trappen getrapt is uitgevoerd, ontstaat een vervreemdende ruimtelijke beleving, als in een prent van Escher. De routes naar boven en beneden zijn gescheiden en draaien om elkaar heen waardoor ze een cirkelgang vormen, die halverwege de kerkklok passeert. Onderweg wisselen aandacht voor de expositie en voor de monumentale context elkaar af. Nabij het hoogste punt in de toren wordt de hemelvaart van zowel Jezus Christus als die van Mohammed verbeeld. En door het nieuwe grote raam in de noordkant van het zadeldak ontstaat opeens contact met de wereld buiten. Het uitzicht op het weidse Groninger landschap met zijn steeds wisselende luchten zet het thema hemel en aarde opeens in een ander perspectief. Wie over de balustrade naar beneden kijkt alvorens langs de andere trap af te dalen krijgt een caleidoscopische mix van oud en nieuw te zien.

Monument
De toren als expositielocatie oefent op jong en oud een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit en daagt uit het hoogtepunt te bezoeken, een feestje op zichzelf. De volgorde van de religieuze feesten komt overeen met de jaarkalender en past zo bij het cyclische karakter van de trappenconstructie. Wie onderweg even stilstaat hoort het ‘getiktak’ van het uurwerk goed. Het verleden klinkt nog steeds door, ondanks de cleane vormgeving en de eigentijdse effecten van de installaties. Alles is zo ontworpen dat de monumentale waarde van de toren op geen enkele wijze wordt aangetast. Zo zijn de trap en alle andere voorzieningen van de tentoonstelling geheel autonoom in de ruimte geplaatst. Ze kunnen, zonder ook maar een spoor na te laten, weer worden verwijderd. Het geheel is uitgevoerd in staal- en houtskeletbouw en is omkleed met een watervaste beplating. Onder deze ‘huid’ zitten alle benodigde technische voorzieningen verstopt. Niet eerder heeft een erfgoed organisatie zijn monumentaal bezit zo ingezet als brug tussen verleden en actualiteit.

 

Project: Schoolkerk, Garmerwolde
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken i.s.m. Museum Catharijneconvent
Hoofdaannemer:
 Boerbouw, Leek
Afbouw trap:
 De Groot Interieur, Leek
Architectuur: MX13, Groningen
Tentoonstellingsontwerp: 212Fahrenheit, Groningen
Constructeur: Dijkhuis Ingenieurs, Groningen
Beelden: Peter de Kan & MX13
Data: 2016-2020

Verduurzaming Oosterkade

2019, Groningen

Het pakhuis aan de Oosterkade is gebouwd in 1878 als graanpakhuis. In de monumentale beschrijving van het pand wordt de bouwstijl omschreven als ‘ambachtelijk-traditioneel met classicistische stijlkenmerken’. Het gebouw heeft een nadrukkelijke kroonlijst met spiegels en is, voor Groningse begrippen, uitzonderlijk van schaal. Mede om die reden is het gebouw als gemeentelijk monument betiteld. Precies 100 jaar later is het pand verbouwd tot woongebouw. Toen dateren de halfronde balkons toegevoegd.

In de loop der tijd zijn er diverse kleine ingrepen geweest aan het gebouw. Maar opgeteld was het pand er niet door verbeterd. Bij de komende verduurzamingslag wenste Woningcorporatie Nijestee een meer integrale aanpak. MX13 werd gevraagd om een plan te maken voor het vervangen van de enkele beglazing door HR++ glas en het toevoegen van ventilatieroosters.

De ingrepen lijken beperkt, maar opgeteld doet het wel wat met het pand. Bij het eerste bezoek waren we ontstemd over de verloedering die had plaatsgevonden. Vooral de primaire kleuren van de deuren pasten niet bij de monumentale kwaliteit. In samenwerking met Burovanplan heeft MX13 een ontwerpvoorstel gemaakt. Om hernieuwd recht te doen aan het monument werd een aluminium kozijn voorgesteld met een minimale profielbreedte en een zo compact mogelijk ventilatierooster. Alles in dezelfde donkere tint zodat het optisch wegvalt in de diepe ‘oogkassen’ van het gebouw. Daarnaast is kleurvoorstel gemaakt voor de plint, de kozijnen en de deuren. In 2019 is de renovatie uitgevoerd.

Project: Verduurzaming Oosterkade, Groningen
Opdrachtgever: Nijestee, Groningen
Data: 2019
Beelden: Peter de Kan

Woning AM

Oostmahorn ligt aan het Lauwersmeer. Vroeger vertrok vanaf daar de veerdienst naar Lauwersoog. Nadat in 1969 een dijk het Lauwersmeer afsloot van de Waddenzee verloor Oostmahorn zijn regionale betekenis. Recreatie kwam ervoor in de plaats, want aan schoonheid en kwaliteit van het omliggend landschap heeft het dorp niet ingeleverd. 

A&M wonen al jaren in Oostmahorn, in een voormalig gebouw van de PTT telefoonversterker. Een prachtige plek. Toch wilden ze graag een woonplek met een nog sterkere verbinding met het water. Iets verderop kwam een aantal bouwkavels te koop. De gemeente had bouwrichtlijnen opgesteld ter versterking van de dorpse karakteristiek en diversiteit. Later bleek dat één van deze regels bepalend is geworden voor de totstandkoming van het ontwerp. 

De gemeentelijke overheid stelde namelijk als eis dat iedere woning een zadeldak moest hebben met een nok haaks op de straat of haaks op de nok van de buren. Aangezien de directe buren inmiddels een woning hadden gerealiseerd met een nok parallel aan de straat (het meest praktisch) moesten wij een woning maken met een nok haaks daarop. In combinatie met de beperkte diepte van de bouwkavel leidde dit tot een hele kleine woning, of twee kleine woningen met ieder een eigen kap. Beide opties waren praktisch onwenselijk. 

Uiteindelijk hebben we gebruik gemaakt van ruimte binnen de bouwregels. De kavel bevindt zich namelijk in de bocht van de weg, waardoor we een V-vormige nok konden maken die toch haaks op de weg staat. Feitelijk twee samengesmolten volumes; de woon- en werkruimte. Dit leidde tot een woning met een gezicht aan de straat en twee gezichten aan de waterkant. De dakpan en de baksteen zijn optisch sterk verwant waardoor de woning een minimalistische indruk maakt. De waterkantzijde is van hout met een veranda die perfect past bij de vlonder en de steiger. De opdrachtgevers willen bouwen voor de toekomst. We gaan dat vormgeven door het toepassen van een kruipruimteloze vloer, waardoor er weinig gegraven hoeft te worden. Er wordt gebouwd in strobouw (Strotec) gecombineerd met houtskeletbouw. De woning krijgt een massief houten vloer. Dus zowel qua materialisatie als qua ontwerp sluit dit nieuwe huis naadloos aan op de omgeving.

Project: Woning AM
Opdrachtgever: particulier
Aannemer: MY strobouw, Groningen
Data: 2020
Beelden: MX13

53 woningen, De Creek

2018, Heerenveen

De Creek bevat in totaal 13 geschakelde vrijstaande-, 16 rij- en 24 twee-onder-een-kapwoningen. Om de bewoners het huis te geven wat ‘past als een jas’ is gekozen voor een vorm van mede-opdrachtgeverschap. Het ontwerpteam werkt eerst de basiswoningen uit en stemt dit af met de gemeente. Daarnaast worden een aantal mogelijke verbouw-varianten ontwikkeld. Met deze types als vertrekpunt wordt in de ontwerpfase gezocht naar kopers. Samen met hen wordt een-op-een de woning verder op maat gemaakt. Dit mede-opdrachtgeverschap is een mooie mix van de zekerheid van projectbouw en de groeiende vraag naar meer individuele invloed van de koper.

Ruim 15 jaar geleden werd gestart met de bouw van de Heerenveense wijk Skoatterwâld. De wijk is inmiddels uitgegroeid tot een geliefde woonwijk met een aantrekkelijke en hoogwaardige openbare ruimte met brede lanen en een diversiteit aan woningtypologieën. De middenzone van Skoatterwâld wijkt af van het sub-urbane karakter van de wijk. Hier bevinden zich de centraal gelegen wijkfuncties met een wat stedelijker karakter.

Nu ook de Noordzijde van Skoatterwâld echt vorm begint te krijgen wordt het tijd de middenzone volwaardig af te ronden. Projectontwikkelaar Rizoem ontwikkelt, in samenwerking met Interra, een concept voor de invulling van De Creek, zoals het gebied vanaf nu genoemd wordt. MX13 heeft de opdracht voor het ontwerp van de 53 woningen.

In nauwe samenwerking met de stedenbouwkundige en projectleider van de gemeente is een ontwerp gemaakt waarbij het bestaande slootje om het plangebied verbreed wordt met 9 meter tot een waterpartij van 17 meter. Een groot deel van de woningen zijn langs de randen van het plangebied geplaatst, direct aan het water! Deze woningtypologie waarborgt een heldere en duurzame stedenbouwkundige rand. Een vlonder en veranda verlengt de woonkamer tot letterlijk aan het water. Zittend op de rand van de vlonder bungelen de teenslippers straks net boven de waterspiegel.

De kenmerkende veranda en het bijbehorend dakoverstek is een terugkomend thema in De Creek. In het hart van De Creek vormt de veranda de overgang tussen de woning en ‘het veld’, een openbare groenstrook met een hoog gras met wilde bloemen. Een gemaaid slingerpad maakt het gebied toegankelijk en via een fiets- en wandelpad takt het plangebied aan op de centrumfuncties en het naastgelegen recreatiegebied. De wijk wordt voor auto’s ontsloten via een nieuwe route aan de oostkant van het plan.

Project: 53 woningen De Creek, Heerenveen
Opdrachtgever: Rizoem/Interra
Data: 2016-heden
Beelden: MX13 en Christiaan Visser

Woning HR

2013, Delft

In reactie op de gewijzigde woonwens van een gezin met opgroeiende kinderen kreeg MX13 de vraag mee te denken over de uitbreidingsmogelijkheden van een woning in Delft uit 1996. Aangezien de hoekkavel naar achteren toe steeds breder wordt lag het voor de hand om de extra ruimte naast en achter het huis te zoeken. De opdrachtgever had hiervoor zelf al schetsmatig een aanzet gedaan.

Het idee ontstond een aanbouw te maken die een echt nieuwe kwaliteit zou toevoegen aan het huis in de vorm van een op de tuin gerichte ruimte met een bovengemiddelde hoogte, een tuinkamer. Om voldoende rendement te halen uit de toegevoegde vierkante meters moest eigenlijk tot op de erfgrens gebouwd worden. Het bestemmingsplan gaf echter geen ruimte voor een aanbouw van een dergelijke hoogte en ook het bouwen op de erfgrens was uitgesloten evenals trouwens de diepte van de geplande uitbreiding.

MX13 wist de stedenbouwkundige van de gemeente Delft ervan te overtuigen dat juist de extra hoogte de rijwoningen als totaal een beter gezicht zou geven. Dit gaf de mogelijkheid om aan de woning een nieuwe ruimtelijke kwaliteit toe te voegen.

Door de bestaande plafondhoogte door te trekken in een deel van de aanbouw, maar over de gehele aanbouw een dak te leggen op de nieuwe hoogte ontstaat boven de woonkamer een vliering. Een welkome aanvulling op de beperkte bergruimte van het bestaande huis. Met behoud van privacy is een groot venster geplaatst in de zijgevel. De inkijk vanuit het naastgelegen appartementencomplex is nihil, terwijl het effect van het daglicht in de woonkamer groot is.

De volledige hoogte geeft allure aan de tuinkamer. De ruimte boven het overstek werkt als een soort hoogslaper, waar de kinderen zich kunnen terugtrekken met een muziekje of een boek. De 4,5 meter lange houten harmonicapui is volledige open te vouwen waardoor tuin en woning naadloos in elkaar overvloeien.

Project: Verbouw woning Laan van Van der Gaag, Delft
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2012 – 2013
Hoofdaannemer:P. van Ommeren, Moerkapelle
Oppervlakte extra: 30 m²
Beelden: Particulier

X